Εθνικό Αρχείο Νεοπλασιών (ΕΑΝ)

Το Εθνικό Αρχείο Νεοπλασιών (EAN) είναι o επίσημος μηχανισμός συστηματικής συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών που σχετίζονται με τις νεοπλασίες στην Ελλάδα και προέρχονται από το Δημόσιο και Ιδιωτικό Τομέα Υγείας. Η συλλογή των στοιχείων γίνεται μέσω των «επιμελητών καταγραφής» ή «καταγραφέων» καρκίνου για τη μέγιστη δυνατή αξιοπιστία των στοιχείων που συλλέγονται. Με βάση το σχεδιασμό του ΕΑΝ, στην καταγραφή συμμετέχουν όλα τα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας (δημόσια και ιδιωτικά) ούτως ώστε τα αποτελέσματα που θα εξάγονται να έχουν πληθυσμιακή αναφορά.

Ως εκ τούτου, η βασική αποστολή και σκοπός του ΕΑΝ, ως πληθυσμιακό αρχείο, είναι ο έλεγχος της νόσου σε εθνικό επίπεδο και η παροχή στοιχείων για τη χάραξη εθνικής αντικαρκινικής πολιτικής. Σημειώνεται ότι τα αρχεία νεοπλασιών αποτελούν μοναδικά και αναγκαία εργαλεία για την αποτελεσματική παρέμβαση και χαρακτηρίζονται διεθνώς ως τα «αόρατα κλειδιά» για τον έλεγχο του καρκίνου (Brewster et al, 2005). Τα υψηλής ποιότητας δεδομένα για την επίπτωση του καρκίνου και την επιβίωση από καρκίνο είναι πολύτιμοι δείκτες για την πρόοδο της μάχης κατά του καρκίνου. Σύμφωνα με τον Διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού για την Έρευνα του Καρκίνου (International Agency for Research on Cancer), οι πληροφορίες αυτές είναι αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη αποτελεσματικών εθνικών πολιτικών για την πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου, ενώ επιτρέπουν στις κυβερνήσεις να λάβουν ενημερωμένες αποφάσεις και να κατευθύνουν κατάλληλα τους πόρους, όπου κρίνεται αναγκαίο.

Το ΕΑΝ αποτελεί αρμοδιότητα του Κέντρου Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), σύμφωνα με το άρθρο 20 του Ν.3370/2005 περί «οργάνωσης και λειτουργίας των υπηρεσιών δημόσιας υγείας». Η οργάνωση και λειτουργία του ΕΑΝ εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα για τον Καρκίνο 2011–2015.

Λόγω της σημασίας που έχει για τη Δημόσια Υγεία της χώρας χρηματοδοτείται από πόρους του ΕΣΠΑ. Τίτλος πράξης «Ανάπτυξη του Εθνικού Αρχείου Νεοπλασιών» με κωδικό MIS 464106 του Ε.Π. «Διοικητική Μεταρρύθμιση 2007–2013».

Στοιχεία επικοινωνίας

Τηλ: 210-5212822
Φαξ: 210-5212187
Ηλεκτρονική διεύθυνση: ean@eody.gov.gr

Αναγκαιότητα – Στόχοι του ΕΑΝ

Ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στην Ευρώπη, σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat 179/2014). Συγκεκριμένα, ένας στους τέσσερις θανάτους στην Ευρώπη των 28 οφείλεται στον καρκίνο. Η συστηματική συλλογή αξιόπιστων δεδομένων μέσω των Εθνικών (πληθυσμιακών) Αρχείων Νεοπλασιών στα κράτη-μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (65η Παγκόσμια Συνάντηση για την Υγεία, 2012) θεωρήθηκε αναπόσπαστο κομμάτι της Υγειονομικής Πολιτικής της κάθε χώρας και συμπεριλήφθηκε στα Συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Καταπολέμηση του Καρκίνου (COM(2009)291-24.6.2009). Η συνεισφορά των Αρχείων Νεοπλασιών θεωρείται πολύτιμη και οικονομικά αποδοτική στην παροχή στοιχείων για τη χάραξη στοχευμένων και αποτελεσματικών πολιτικών υγείας με στόχο την κοινή αντιμετώπιση και τη μείωση της συχνότητας του καρκίνου στα κράτη-μέλη.

Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Αρχείου Νεοπλασιών, το οποίο μπορεί να παρέχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία αναφορικά με την αποτύπωση της συχνότητας της νόσου είναι ιδιαίτερα σημαντική, αν αναλογιστεί κανείς ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), η αύξηση που παρατηρείται στη θνησιμότητα από καρκίνο τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το από 31/3/2014 Δελτίο Τύπου της ΕΛΣΤΑΤ με τίτλο «Αιτίες θανάτων έτους 2012», οι θάνατοι από νεοπλασματικές νόσους αντιστοιχούν στο 24,2% των συνολικών θανάτων που σημειώθηκαν το 2012 στη χώρα μας.

Συνεπώς, η ορθή λειτουργία του ΕΑΝ, η οποία συνίσταται στην έγκυρη και έγκαιρη καταγραφή των δεδομένων που αφορούν στις νεοπλασίες αποτελούν βασική προτεραιότητα τόσο για το ΚΕΕΛΠΝΟ όσο και για το Υπουργείο Υγείας.

Οι κύριοι στόχοι του ΕΑΝ είναι:

  • Η συστηµατική συλλογή δεδομένων της, κατά αιτίας, νοσηρότητας και θνησιμότητας από καρκίνο, η αποτύπωση της γεωγραφικής της κατανοµής και η παρακολούθηση της διαχρονικής εξέλιξής της στη χώρα µας.
  • Ο προσδιορισµός των οµάδων του πληθυσμού, οι οποίες βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο εµφάνισης καρκίνου, η κατανοµή των περιπτώσεων ανά στάδιο διάγνωσης της νόσου και η παρακολούθηση των ποσοστών επιβίωσης.
  • Η αξιολόγηση των προγραμμάτων προσυμπτωματικού – πληθυσμιακού ελέγχου.
  • Η διεξαγωγή και προώθηση κλινικών και επιδημιολογικών (περιγραφικών και αναλυτικών) μελετών. Η παροχή ανώνυμων στοιχείων σε διεθνείς Οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organisation), ο Διεθνής Οργανισμός για την Έρευνα του Καρκίνου (International Agency for Research on Cancer) και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για τα Αρχεία Νεοπλασιών (European Network for Cancer Registries).