ΚΕΕΛΠΝΟ

Γρ. Νοσημάτων που Προλαμβάνονται με Εμβολιασμός & Συγγενών Νοσημάτων

Ενημερωτικό Δελτίο ΚΕΕΛΠΝΟ αφιερωμένο στα νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό Εθνική Μελέτη κατάστασης εμβολιασμού των παιδιών στην Ελλάδα, 2012

Εγκύκλιοι Εμβολιασμών Υπουργείου Υγείας

Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2018-19 Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών παιδιών & εφήβων 2017 Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2017 Τροποποίηση Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμού παιδιών και εφήβων 2015 Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων (2015) Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων (2015) Αντιφυματικός εμβολιασμός (2012) Αντιγριπικός εμβολιασμός για την εποχική γρίπη (2012-2013)

Σκοπός

Το Γραφείο Νοσημάτων που προλαμβάνονται με Εμβολιασμό και Συγγενών Νοσημάτων έχει σαν σκοπό:

Λειτουργίες και Δράσεις

Α. Επιδημιολογική επιτήρηση VPD

Το Γραφείο Νοσημάτων που προλαμβάνονται με Εμβολιασμό (VPD, vaccine preventable diseases) και Συγγενών Νοσημάτων του Τμήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης επιτηρεί τα νοσήματα: μηνιγγίτιδα (Βακτηριακή και Άσηπτη) και μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος, ιλαρά, ερυθρά, παρωτίτιδα, κοκκύτη, επιπλεγμένη ανεμευλογιά, τέτανο/νεογνικό τέτανο, διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα και τα συγγενή νοσήματα (ερυθρά, σύφιλη, τοξοπλάσμωση). Η επιτήρηση των νοσημάτων αυτών γίνεται κυρίως μέσω του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης νοσημάτων (ΥΔΝ) ενώ στοιχεία λαμβάνονται επίσης και μέσω του συστήματος παρατηρητών νοσηρότητας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (sentinel). Στο σύστημα ΥΔΝ περιλαμβάνονται τα προαναφερθέντα νοσήματα, οι ορισμοί των οποίων, τα δελτία δήλωσης και οι οδηγίες για τη συμπλήρωσή τους, είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του ΚΕΕΛΠΝΟ (eody.gov.gr).

Οι ορισμοί κρούσματος που χρησιμοποιούνται είναι σύμφωνοι με αυτούς που ορίζει η Ευρωπαϊκή Κοινοτική νομοθεσία (2008/426/EC). Η ιλαρά, η ερυθρά, η παρωτίτιδα, ο κοκκύτης και η ανεμευλογιά επιτηρούνται επίσης μέσω του συστήματος παρατηρητών νοσηρότητας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (sentinel) με το οποίο επιτηρούνται νοσήματα με ευρύτερη σημασία για τη δημόσια υγεία τα οποία παρουσιάζουν σχετικά αυξημένη συχνότητα και κατά κανόνα έχουν ήπια κλινική εικόνα (και έτσι συνήθως δεν απαιτείται νοσηλεία σε νοσοκομείο).

Ειδικότερα το Γραφείο συντονίζει:

Α1. Επιτήρηση Πολιομυελίτιδας

Ανάμεσα στα νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό η πολιομυελίτιδα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς αποτέλεσε στο παρελθόν μάστιγα. Μετά την εφαρμογή συστηματικού εμβολιασμού και στενής επιδημιολογικής επιτήρησης ο ΠΟΥ ανακήρυξε ως περιοχές ελεύθερες πολιομυελίτιδας (polio free regions) την Αμερικανική Ήπειρο το 1994, το Δυτικό Ειρηνικό το 2000 και την Ευρώπη το 2002. Για τη διατήρηση της Ευρώπης και των άλλων περιοχών ως ελεύθερες νόσου ο ΠΟΥ έθεσε σε εφαρμογή την επιτήρηση της οξείας χαλαρής παράλυσης (Ο.Χ.Π.) σε όλα τα άτομα <15 ετών αλλά και οποιασδήποτε ηλικίας όταν υπάρχει υποψία πολιομυελίτιδας. Η επιτήρηση και διερεύνηση όλων των περιστατικών ΟΧΠ αυξάνει την ευαισθησία του συστήματος ώστε να γίνει έγκαιρη ανίχνευση έστω και των σπάνιων κρουσμάτων, να ανιχνευθεί η είσοδος άγριου ιού από ενδημικές χώρες και να προσδιοριστούν τα κρούσματα που σχετίζονται με το εμβόλιο. Στη χώρα μας η επιτήρηση της ΟΧΠ είναι καθοριστικής σημασίας λόγω ιδιαιτεροτήτων όπως η είσοδος μεταναστών και προσφύγων από ενδημικές περιοχές, η ύπαρξη ειδικών πληθυσμιακών ομάδων με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη (πχ. αθίγγανοι) και η γειτνίαση με χώρες μέχρι πριν ενδημικές ή όπου κατέρρευσαν τα συστήματα υγείας. Στο κλινικοεργαστηριακό δίκτυο επιτήρησης ΟΧΠ συμμετέχουν 52 γιατροί (νευρολόγοι, παιδίατροι και εντατικολόγοι) από 24 νοσοκομεία της χώρας.

Στα πλαίσια του δικτύου γίνονται τα εξής:

Στα πλαίσια εντατικοποίησης της επιτήρησης της πολιομυελίτιδας στη χώρα μας, το Γραφείο συντονίζει :

Α2. Επιτήρηση της Μηνιγγίτιδας

Ένα από τα νοσήματα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ευρύ κοινό είναι η μηνιγγίτιδα. Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις ελάχιστες χώρες στον κόσμο που επιτηρεί τη μηνιγγίτιδα ως σύνολο, δηλαδή συλλέγει στοιχεία τόσο για τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο (που αποτελεί συνήθως τον κύριο στόχο της επιτήρησης), όσο για τη βακτηριακή αλλά και την άσηπτη μηνιγγίτιδα. Το Γραφείο νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό συγκεντρώνει στοιχεία μέσω υποχρεωτικής δήλωσης για τα κρούσματα μηνιγγίτιδας , τα οποία νοσηλεύονται σε Νοσοκομεία όλης της χώρας και με καθημερινή επικοινωνία με το Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Μηνιγγίτιδας (ΕΚΑΜ) της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας. Ακολουθεί επικοινωνία με το Νοσοκομείο όπου νοσηλεύεται ο ασθενής προκειμένου να ληφθούν συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την κλινική εικόνα και τα εργαστηριακά ευρήματα του ασθενούς και αποστολή των δηλώσεων με fax στις Δ/νσεις Δημόσιας Υγείας και Μέριμνας των Περιφερειών. Κεφαλαιώδους σημασίας είναι η αιτιολογική κατάταξη του κρούσματος προκειμένου να ληφθούν σε συνεργασία με τις Διεύθυνσεις Υγείας όλα τα απαραίτητα μέτρα (χημειοπροφύλαξη ή/και εμβολιασμός όταν χρειάζεται) ώστε να αποτραπεί η διασπορά της νόσου σε όλα τα άτομα που ήρθαν σε στενή επαφή με το κρούσμα.

Ειδικότερα η επιτήρηση της μηνιγγίτιδας περιλαμβάνει τις ακόλουθες δράσεις από το Γραφείο νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό:

Α3. Επιτήρηση ιλαράς

Η ιλαρά αποτελεί την επόμενη νόσο-στόχο του ΠΟΥ προς εξάλειψη μετά την πολιομυελίτιδα. Για την παγκόσμια επίτευξή του φαίνεται ότι απαιτούνται περισσότερα από 10 χρόνια όμως για την Ευρωπαϊκή ζώνη του ΠΟΥ το στρατηγικό σχέδιο για την ιλαρά για τα έτη 2010-2015 στοχεύει την επίτευξη και διατήρηση εμβολιαστικής κάλυψης στο 90%, τη μείωση των περιστατικών σε λιγότερα από 5 ανά εκατομμύριο πληθυσμού και τη μείωση της θνητότητας κατά 95% σε σχέση με το 2000. Η ιλαρά είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική οξεία ιογενής νόσος που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές ακόμη και το θάνατο. Παρά την εφαρμογή αποτελεσματικού και ασφαλούς εμβολίου δεν επετεύχθη ο στόχος του ΠΟΥ για εξάλειψη της νόσου από την Ευρώπη μέχρι το 2010. Αντίθετα το 2010 δηλώθηκαν στην Ευρώπη 30.367 κρούσματα ιλαράς από τα οποία τα 22.005 (25 θάνατοι) καταγράφηκαν στη Βουλγαρία και αρκετά στη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία. Στην Ελλάδα εκδηλώθηκε επιδημία ιλαράς που άρχισε μέσα στο 2005 και συνεχίστηκε το 2006 ενώ από το 2010 βρίσκεται και πάλι σε εξέλιξη επιδημία που αριθμεί 149 κρούσματα το 2010 και 40 κρούσματα μέχρι το τέλος Ιουλίου 2011.

Ειδικότερα για την αντιμετώπιση της επιδημίας αυτής το Γραφείο νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό προβαίνει στην οργάνωση των παρακάτω δράσεων:

B. Ενημέρωση κοινού και επαγγελματιών υγείας για θέματα μετάδοσης και πρόληψης των VPD

Γ. Μελέτη εμβολιαστικής κάλυψης

Συμμετοχή στη διεξαγωγή μελέτης εμβολιαστικής κάλυψης προκειμένου να γίνει συστηματική καταγραφή της κατάστασης εμβολιασμού του παιδικού πληθυσμού της χώρας. Σκοπός των εκτιμήσεων που θα προκύψουν είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων για τον καθορισμό, την παρακολούθηση της εφαρμογής και την περιοδική αναπροσαρμογή των εθνικών στρατηγικών εμβολιασμού.

Δ. Επιστημονική υποστήριξη και συγγραφή οδηγιών σε περιπτώσεις παρεμβάσεων σε επιδημίες ή μεμονωμένα κρούσματα VPD

Ε. Σύγκλιση επιστημονικών επιτροπών πολιομυελίτιδας

ΣΤ. Εκπροσώπηση σε διεθνείς οργανισμούς

Εκπροσώπηση της Ελλάδος στον Π.Ο.Υ. και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) για θέματα που αφορούν τα VPD με την αποστολή δεδομένων, απάντηση σε ερωτηματολόγια κλπ.

Ζ. Συμμετοχή στην ιστοσελίδα και στο Newsletter του ΚΕΕΛΠΝΟ

Προσωπικό

Ονοματεπώνυμο Ιδιότητα Τηλ. Email
Δρ. Θ. Γεωργακοπούλου Υπεύθυνος/η Γραφείου
Πίπα Ευθαλία Νοσηλεύτρια ΠΕ (Msc)
Βερναρδάκη Αλεξάνδρα Διοικητικός ΠΕ (Msc)
Μαυραγάνης Παντελής Διοικητικός ΤΕ
Κατσαούνος Παναγιώτης Διοικητικός ΤΕ
image_print