ΚΕΕΛΠΝΟ

Ευλογιά των πιθήκων (monkeypox)

Γενικές Πληροφορίες

Η ευλογιά των πιθήκων είναι σπάνια ιογενής λοίμωξη, η οποία μεταδίδεται κυρίως από άγρια ζώα που απαντώνται σε περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής.

Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο γίνεται μέσω της επαφής με δερματικές βλάβες/σωματικά υγρά του πάσχοντος ή/και μολυσμένα αντικείμενα, καθώς και μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων κατόπιν παρατεταμένης στενής επαφής σε μικρή απόσταση.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, οσφυαλγία, λεμφαδενοπάθεια, ρίγος και εξάντληση, ενώ συνήθως εμφανίζεται χαρακτηριστικό εξάνθημα 1 με 5 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων.

Παρότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως σε λίγες εβδομάδες.

 

Πληροφορίες για:

Κοινό

Τι είναι η ευλογιά των πιθήκων;
Ο ιός της Ευλογιάς των Πιθήκων (Monkeypox) ανήκει στο γένος ιών που ονομάζεται
Orthopoxvirus. Στο ίδιο γένος ανήκει και ο συγγενικός ιός της Eυλογιάς (Variola), της
γνωστής νόσου που έβλαψε την ανθρωπότητα για αιώνες έως ότου εκριζώθηκε τη
δεκαετία του 1970 με τη βοήθεια των εμβολίων.
Οι Orthopox-ιοί έχουν μια σειρά από φυσικούς ξενιστές, συνήθως ζώα στα οποία είναι
προσαρμοσμένοι και φέρουν τα αντίστοιχα ονόματα π.χ. Ευλογιά των Αγελάδων (Cowpox),
Ευλογιά των Καμήλων (Camelpox). Ορισμένες φορές οι ιοί αυτοί είναι δυνατόν να
προσβάλλουν περισσότερα από ένα είδη ζώων ή να «σπάσουν το φράγμα του ξενιστή» και
να μεταπηδήσουν σε διαφορετικό ζωικό είδος. Για παράδειγμα ο ιός της ευλογιάς της
αγελάδας, είναι δυνατόν να προσβάλει ανθρώπους και γάτες.
Ο Monkeypox παραδοσιακά κυκλοφορεί σε χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής στους
φυσικούς του ξενιστές (άγρια τρωκτικά) με σποραδικά κρούσματα σε πιθήκους και ενίοτε
σε ανθρώπους. Η ονομασία Monkeypox προέκυψε από το γεγονός ότι για πρώτη φορά
(1958) παρατηρήθηκε σε πιθήκους εργαστηρίου.

Ποια ζώα μπορούν να μολυνθούν και πόσο κινδυνεύω;
Παρόλο που οι Orthopox-ιοί έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά η ομοιότητα μεταξύ
τους φτάνει μέχρι ενός σημείου και τα διαφορετικά είδη ιών παρουσιάζουν ειδίκευση ως
προς την ικανότητά τους να προσβάλλουν διαφορετικούς ξενιστές.
Ο ιός της Ευλογιάς των Πιθήκων φαίνεται ότι προσβάλλει συγκεκριμένα ζώα που ζουν στην
Αφρική, όπως άγρια τρωκτικά (είδη σκιούρων, ορισμένους αρουραίους και μικρά ποντίκια–
Rope squirrel, Tree squirrel, Gambian pouched rat, dormouse) και πρωτεύοντα
(χιμπατζήδες, μαϊμούδες, πίθηκοι κλπ.).
Με τα έως τώρα διαθέσιμα δεδομένα δεν υπάρχει καμία ένδειξη για μόλυνση σκύλων ή
γατών από τον ιό της Ευλογιάς των Πιθήκων. Επίσης, δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις
Monkeypox σε κτηνοτροφικά ζώα όπως αγελάδες, χοίροι κλπ.
Οι ανθρώπινες μολύνσεις Ευλογιάς των Πιθήκων που σχετίζονται με ζώα είναι
συνδεδεμένες με άγρια ζώα (τρωκτικά και πρωτεύοντα) με προέλευση από την Αφρική.
Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι ο ιός μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο (ή ζώο) σε
ζώα εκτός Αφρικής, όπως ορισμένα είδη τρωκτικών, τα κουνέλια ή οι λαγοί, τα οποία
μπορούν έτσι να μολυνθούν και να μεταδώσουν τη μόλυνση σε άλλους ανθρώπους ή ζώα.
Μία συρροή 47 κρουσμάτων monkeypox σε ανθρώπους το 2003 στις ΗΠΑ προκλήθηκε από
κυνόμυες (Prairie Dogs), μεγαλόσωμα άγρια τρωκτικά που ενδημούν στις Η.Π.Α.. Τα ζώα
αυτά προσβλήθηκαν από τον ιό μέσω επαφής με εισαγόμενα από την Αφρική άγρια
τρωκτικά και στη συνέχεια μόλυναν ανθρώπους οι οποίοι τα διατηρούσαν σαν κατοικίδια.
Από τα ζώα που διατηρούνται ως κατοικίδια, τα τρωκτικά (χάμστερς, ποντίκια, ινδικά
χοιρίδια, gerbils, τσιντσιλά κλπ.) θεωρούνται ευαίσθητα σε ιούς του γένους Orthopoxvirus.
Επίσης τα κουνέλια που διατηρούνται ως κατοικίδια σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις
είναι ευαίσθητα σε αυτούς τους ιούς. Παρόμοια ευαισθησία στους Orthopox-ιούς
αναμένεται να έχουν και οι λαγοί λόγω της πολύ κοντινής συγγένειας με τα κουνέλια.
Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν τα κατοικίδια τρωκτικά, τα κουνέλια ή οι λαγοί μπορούν να
μολυνθούν με monkeypox και να μεταδώσουν σε άνθρωπο καθώς μέχρι τώρα δεν έχει
καταγραφεί κάτι τέτοιο. Στην καλά μελετημένη συρροή ανθρώπινων κρουσμάτων Ευλογιάς
των Πιθήκων στις ΗΠΑ του 2003, τα κουνέλια δεν φάνηκε να παίξουν κάποιο ρόλο στην
προσβολή των ανθρώπων.

Τι συμπτώματα παρουσιάζουν τα μολυσμένα ζώα;
Εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου μόλυνσης, της
οδού εισόδου του ιού (μέσω δέρματος, αναπνευστικού κλπ.), της ηλικίας, της κατάστασης
υγείας τους, του στελέχους του ιού και του είδους των ζώων.

  • Πρωτεύοντα
    Οι δερματικές αλλοιώσεις σε αυτά τα ζώα είναι παρόμοιες με του ανθρώπου
    (εξανθήματα, φυσαλίδες, φλύκταινες, έλκη κλπ.). Επιπλοκές ή πιο σοβαρή ασθένεια
    μπορεί να εμφανιστούν σε ζώα οποιασδήποτε ηλικίας, τα νεογνά και τα νεαρά ζώα
    διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να
    παρατηρηθούν απώλεια όρεξης, ρινικές εκκρίσεις, στοματικά έλκη ή δυσκολία στην
    αναπνοή.
  • Τρωκτικά και κουνέλια
    Πολλές από τις πληροφορίες που έχουμε για τα παραπάνω ζώα προέρχονται από
    μόλυνση με άλλους Orthopox-ιούς καθώς για τον Monkeypox δεν υπάρχουν αρκετά
    δεδομένα. Όταν μολυνθούν, αυτά τα ζώα συνήθως αναπτύσσουν πυρετό,
    επιπεφυκίτιδα (κόκκινα μάτια), δύσπνοια (αναπνοή με ανοιχτό στόμα), βήχας ή
    ρόγχοι, καταρροή μαζί με μη ειδικά σημεία, όπως λήθαργος και ανορεξία.
    Επιπλέον, μπορεί να εμφανίσουν δερματικές αλλοιώσεις (εξανθήματα, έλκη,
    πολυεστιακή αλωπεκία). Πολλά μολυσμένα ζώα αναρρώνουν πλήρως, αλλά
    σοβαρή νόσος ή επιπλοκές μπορεί να οδηγήσουν σε θάνατο. Όμως, δεν μπορεί να
    Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα
    Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
    αποκλειστεί ότι τα ζώα αυτά μπορεί να μολυνθούν και να παραμείνουν
    ασυμπτωματικά, όπως αναφέρεται ότι συμβαίνει στα τρωκτικά-φυσικούς ξενιστές.

Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος;
Η μετάδοση στην τρέχουσα επιδημική έξαρση γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο χωρίς να
έχει αναφερθεί εμπλοκή ζώων στη μετάδοση. Έτσι, ο κίνδυνος μετάδοσης από ζώα μη
προερχόμενα από Αφρική, είναι εξαιρετικά μικρός ή μηδενικός.
Όσοι ήρθαν σε επαφή με άνθρωπο-ασθενή ή νοσούν με Ευλογιά των Πιθήκων και
διατηρούν τρωκτικά (π.χ. ποντίκια, χάμστερς, ινδικά χοιρίδια, gerbils, τσιντσιλά) ή
λαγόμορφα (κουνέλια, λαγούς) θα πρέπει να αποφεύγουν την επαφή με αυτά τα ζώα για το
διάστημα του χρόνου επώασης (21 ημέρες από την τελευταία επαφή με κρούσμα) ή αν
διαγνωσθούν με τη νόσο για όση περίοδο θεωρούνται μεταδοτικοί μέχρι την ίαση και την
πλήρη άρση των περιορισμών επαφής.
Σημειώνεται ότι, ο χρόνος επώασης είναι το μέγιστο χρονικό διάστημα από την έκθεση στον
ιό μέχρι την εμφάνιση συμπτωμάτων και είναι 21 ημέρες για τον άνθρωπο.

Τι πρέπει να κάνω εάν πιστεύω ότι το κατοικίδιό μου μπορεί να έχει μολυνθεί;
Επικοινωνήστε με τον κτηνίατρό σας και ενημερώστε τον ότι ανησυχείτε ότι το ζώο μπορεί
να έχει ευλογιά. Αυτό θα του επιτρέψει να λάβει κατάλληλα προστατευτικά μέτρα όταν θα
το εξετάσει. Η πιθανότητα το ζώο σας που παρουσιάζει οποιεσδήποτε ενδείξεις νόσου να
πάσχει από ευλογιά των πιθήκων είναι εξαιρετικά μικρή. Αναφέρετε αν υπάρχει στο
περιβάλλον του ζώου άτομο που διαγνώστηκε με Ευλογιά των Πιθήκων ή άτομο που είχε
στενή επαφή με άτομο που διαγνώστηκε με το νόσημα. Επίσης, δώστε πλήρες ιστορικό
επαφών, μετακινήσεων, του ζώου και τι σας κάνει να πιστεύετε ότι μπορεί να πρόκειται για
συγκεκριμένο νόσημα.

Τι πρέπει να κάνω εάν πιστεύω ότι έχω ευλογιά των πιθήκωνκαι προηγουμένως είχα έρθει ή εξακολουθώ να έρχομαι σε επαφή με ζώα;
Αναζητήστε ιατρική βοήθεια ενημερώνοντας ότι ανησυχείτε ότι μπορεί να έχετε μολυνθεί
από τον ιό της Ευλογιάς των Πιθήκων, παρότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό
αξιολογείται ως πολύ χαμηλός και τα κατοικίδια ζώα δεν έχουν συνδεθεί με μετάδοση σε
Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
άνθρωπο, αναφέρετε το ιστορικό επαφής με ζώα ιδιαίτερα κατά τις 3 εβδομάδες πριν την
έναρξη της νόσου στον φορέα υγείας όπου θα απευθυνθείτε. Επίσης, αναφέρετε αν
ταξιδέψατε Cameroon, Central African Republic, Democratic Republic of Congo, Nigeria,
Republic of Congo αλλά και σε οποιαδήποτε χώρα της Δυτικής ή Κεντρικής Αφρικής και αν
είχατε έκθεση σε ζώο (π.χ. δάγκωμα, γρατζούνισμα), επαφή με ζώο (π.χ. χαϊδέψατε) ή αν
ακόμα καταναλώσατε ως τοπικό έδεσμα άγριο ζώο («bushmeat», «wild game») που
προέρχεται από τις περιοχές αυτές.
Αν διατηρείτε ως κατοικίδια τρωκτικά (χάμστερς, ποντίκια, ινδικά χοιρίδια, gerbils,
τσιντσιλά κλπ.) ή λαγόμορφα (κουνέλια κλπ.) ή έρχεστε σε στενή επαφή με αυτά τα ζώα
υπάρχει κίνδυνος να τα μολύνετε για αυτό και μέχρι να γίνει η εκτίμησή σας από ιατρό και
να αποκλειστεί η Ευλογιά των Πιθήκων, προσπαθήστε να αποφύγετε την επαφή με αυτά τα
ζώα.

Διαγνώστηκα με ευλογιά των πιθήκων ή ήρθα σε επαφή μεκρούσμα ευλογιάς των πιθήκων – τι πρέπει να κάνω με το κατοικίδιό μου ή άλλα οικόσιτα ζώα;
Σε περίπτωση που διαγνωστήκατε με ευλογιά των πιθήκων ή σε περίπτωση που
χαρακτηριστήκατε «επαφή» ενός ανθρώπου που διαγνώσθηκε με ευλογιά των πιθήκων
είναι καλύτερα να αποφύγετε την επαφή με ζώα, ιδιαίτερα με τρωκτικά, κουνέλια και
λαγούς. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη για μόλυνση σκύλων ή γατών από τον ιό της Ευλογιάς
των Πιθήκων. Επίσης δεν έχουν αναφερθεί περιπτώσεις μετάδοσης σε κτηνοτροφικά ζώα,
π.χ. αγελάδες, χοίροι, άλογα.
Η αποφυγή επαφής με ζώα θα πρέπει να διαρκεί έως την πλήρη άρση της απομόνωσης σε
περίπτωση που είστε ο ίδιος ασθενής ή σε περίπτωση που είχατε επαφή με άτομο που
διαγνώσθηκε με ευλογιά των πιθήκων για 21 ημέρες από την τελευταία επαφή σας με τον
ασθενή. Υπάρχει κίνδυνος να μεταδώσετε σε αυτά τον Monkeypox ιδιαίτερα αν πρόκειται
για τρωκτικά (χάμστερς, ποντίκια, ινδικά χοιρίδια, gerbils, τσιντσιλά κλπ.) ή λαγόμορφα
(κουνέλια. λαγούς κλπ.). Η μετάδοση στο ζώο αφενός θα θέσει σε κίνδυνο την υγεία του,
αφετέρου υπάρχει η πιθανότητα το ζώο να μεταδώσει τον ιό σε άλλους ανθρώπους ή ζώα.
Ιδανικά το ζώο ειδικά αν είναι κατοικίδιο τρωκτικό ή κουνέλι θα πρέπει να μεταφερθεί
εκτός της οικίας σας και να το φροντίζει άτομο που δεν έρχεται σε επαφή με εσάς. Αν δεν
είναι πρακτικά δυνατή η αποφυγή επαφής με το κατοικίδιο τότε πρέπει αυτή να
περιορίζεται στην ελάχιστη δυνατή, να γίνεται πάντα με χρήση γαντιών μιας χρήσης και
μάσκας αναπνευστικής προστασίας FFP2 ή ΚΝ95 και με καλή απολύμανση όλων των
επιφανειών και αντικειμένων που ήρθατε σε επαφή και που μπορεί να έρθει σε επαφή και
το ζώο. Κοινή οικιακή χλωρίνη σε διάλυση σε νερό 1:50 ή οικιακά απολυμαντικά με βάση το
χλώριο εξουδετερώνουν αποτελεσματικά τον ιό. Απολύμανση γίνεται και με τη χρήση
ατμού (ατμοκαθαριστής) ή πλύσης στους 60 °C. Εφαρμόζετε, επίσης, συχνή υγιεινή των
χεριών (πλύσιμο με σαπούνι, εφαρμογή αντισηπτικού διαλύματος). Παράλληλα να
Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
παρατηρείτε το ζώο για διάστημα τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων για οποιαδήποτε
αλλαγή στην κατάσταση της υγείας του. Συστήνεται να επικοινωνήσετε με τον κτηνίατρό
σας για να σας κατευθύνει για προληπτικό έλεγχο/εκτίμηση σε τακτά διαστήματα και στο
τέλος της περιόδου παρατήρησης.
Συστήνεται να ανατρέχετε στον διαδικτυακό τόπο του ΕΟΔΥ για επικαιροποιημένες οδηγίες
ανάλογα με την εξέλιξη του φαινομένου.

Τι κάνει ο ΕΟΔΥ;
Ο ΕΟΔΥ παρακολουθεί το φαινόμενο και συνεργάζεται με συναρμόδιες υπηρεσίες που
σχετίζονται με την υγεία των ζώων ώστε να παρέχει έγκυρες και επικαιροποιημένες
οδηγίες. Στον διαδικτυακό τόπο του ΕΟΔΥ στην ενότητα για την Ευλογιά των Πιθήκων, θα
βρείτε όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες που αφορούν στο νόσημα και που απευθύνονται
τόσο στο κοινό όσο και στους επαγγελματίες υγείας.

Ενδεικτικές βιβλιογραφίες αναφορές:
1. Adams MM, Rice AD, Moyer RW. Rabbitpox virus and vaccinia virus infection of
rabbits as a model for human smallpox. J Virol. 2007;81(20):11084-11095.
https://doi.org/doi:10.1128/JVI.00423-07
2. Bernard SM, Anderson SA. Qualitative assessment of risk for monkeypox associated
with domestic trade in certain animal species, United States. Emerg Infect Dis.
2006;12(12):1827-1833. https://doi.org/doi:10.3201/eid1212.060454
3. Marennikova SS, Seluhina EM. Susceptibility of some rodent species to monkeypox
virus, and course of the infection. Bull World Health Organ. 1976;53(1):13-20.
4. Tack DM, Reynolds MG. Zoonotic Poxviruses Associated with Companion
Animals. Animals (Basel). 2011;1(4):377-395. Published 2011 Nov 17.
https://doi.org/10.3390/ani1040377
5. Burkholder TH, Linton G, Hoyt RF, Young R, Chapter 18 – The Rabbit as an
Experimental Model, Editor(s): Mark A. Suckow, Karla A. Stevens, Ronald P. Wilson,
In American College of Laboratory Animal Medicine, The Laboratory Rabbit, Guinea
Pig, Hamster, and Other Rodents, Academic Press, 2012, Pages 529-560,
https://doi.org/10.1016/B978-0-12-380920-9.00018-3
6. Centers for Disease Control and Prevention (ΗΠΑ)
i. https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html
ii. https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/veterinarian/examination.html
iii. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox
7. Health Security Agency (Ηνωμένο Βασίλειο)
i. https://www.gov.uk/government/publications/hairs-risk-assessmentmonkeypox/qualitative-assessment-of-the-risk-to-the-uk-human-
Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)
population-of-monkeypox-infection-in-a-canine-feline-mustelid-lagomorphor-rodent-uk-pet
8. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO)
i. https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-
DON388
9. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας των Ζώων
https://www.woah.org/en/disease/monkeypox/

Επαγγελματίες

Με σκοπό το συντονισμό των ενεργειών σε περίπτωση ύποπτου περιστατικού ευλογιάς των πιθήκων, σύμφωνα και με τον ορισμό κρούσματος, θα θέλαμε να ζητήσουμε

να ακολουθούνται τα κάτωθι βήματα:

  1. απομόνωση του ασθενούς (σε θάλαμο αρνητικής πίεσης ή επί απουσίας του σε κοινό θάλαμο)
  2. επικοινωνία με τον ΕΟΔΥ στο 1135 για οδηγίες σχετικά με το αν πρέπει να σταλούν δείγματα και σε ποιο εργαστήριο
  3. αποστολή δειγμάτων στο εργαστήριο με το συνοδευτικό δελτίο 
  4. αποστολή της δήλωσης του κρούσματος , σύμφωνα με τη συνήθη διαδικασία δήλωσης κρουσμάτων από τα νοσοκομεία στο email:epid@eody.gov.gr

Η αποστολή δειγμάτων θα γίνεται κατόπιν ενημέρωσης του ΕΟΔΥ που θα ενημερώνει και το αντίστοιχο εργαστήριο.

Διαχείριση, πρόληψη και έλεγχος της μετάδοσης σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείαςΟδηγίες για τον καθαρισμό και την απολύμανση του περιβάλλοντος στο νοσοκομειακό περιβάλλονΑπομόνωση ασθενών και έξοδος από αυτήν – Ευλογιά των πιθξήκωνΕρωτηματολόγιο διερεύνησης ευλογιάς των πιθήκωνΔιαχείριση επαφών κρούσματος ευλογιάς των πιθήκων (monkeypox).Παρασκευή διαλύματος χλωρίνης 0,1% για απολύμανση επιφανειών σε μονάδες υγείαςΟδηγίες λήψης και μεταφοράς κλινικών δειγμάτων προς το Εργαστήριο ΑναφοράςΣυνοδευτικό δελτίο αποστολής δείγματος

Επιδημιολογική Επιτήρηση

Δελτίο Δήλωσης

Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Πρόκειται για ιογενή λοίμωξη που αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1958, όταν δύο κρούσματα με συμπτώματα που έμοιαζαν με τα συμπτώματα της ευλογιάς,  εμφανίστηκαν σε πιθήκους εργαστηρίου (απ’ όπου και το όνομα). Έκτοτε, εμφανίζεται σε τροπικές περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής και μεταδίδεται κυρίως μέσω της επαφής με άγρια ζώα.
Το νόσημα μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με μολυσμένα άτομα, τα ρούχα τους, τα σεντόνια τους ή τα σωματικά τους υγρά. Ο ιός εισέρχεται στο σώμα :
  • μέσω δερματικών βλαβών (ορατών ή αόρατων) των βλεννογόνων (μάτια, μύτη, στόμα)
  • μέσω της αναπνευστικής οδού (βήχας , φτάρνισμα, παρατεταμένη επαφή πρόσωπο με πρόσωπο)
  • από δάγκωμα ή γρατζουνιά από μολυσμένο ζώο (κυρίως τρωκτικά)
  • σπανιότερα από κατανάλωση μολυσμένου ζώου που δεν έχει μαγειρευτεί επαρκώς ή με την επαφή με το δέρμα ή το τρίχωμα μολυσμένου ζώου.
Όλοι κινδυνεύουν να νοσήσουν κατόπιν έκθεσης στον ιό, ειδικά οι νεότερες γενιές που δεν έλαβαν το εμβόλιο της ευλογιάς, το οποίο σταδιακά σταμάτησε στη χώρα μας να χορηγείται μέχρι το 1980, καθώς η νόσος είχε εξαλειφθεί. Υπάρχουν  ενδείξεις ότι ομοφυλόφιλοι και αμφιφυλόφιλοι άνδρες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης, καθώς και όσοι έχουν ταξιδέψει πρόσφατα σε χώρες της Αφρικής όπου ενδημεί η νόσος.
Απαιτείται η τήρηση των βασικών μέτρων ατομικής υγιεινής.
  • πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό τακτικά ή χρησιμοποιείτε αλκοολούχο αντισηπτικό
  • καταναλώνετε κρέας μόνο αν έχει μαγειρευτεί επαρκώς
  • μην πλησιάζετε άγρια ζώα, συμπεριλαμβανομένων νεκρών ζώων
  • μην έρχεστε σε στενή επαφή και μην μοιράζεστε ρούχα με άτομα που δεν αισθάνονται καλά και παρουσιάζουν δερματικές βλάβες
Από τη στιγμή που κάποιος μολυνθεί με τον ιό της ευλογιάς των πιθήκων χρειάζεται να περάσουν 5 έως 21 μέρες για να εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα (συνήθως 6 με 13 ημέρες). Αυτά μπορεί να είναι:
  • Πυρετός >38οC
  • Κεφαλαλγία
  • Μυαλγίες
  • Ραχιαλγία / Οσφυαλγία
  • Διογκωμένοι λεμφαδένες (χαρακτηριστικό σημείο διαφορικής διάγνωσης από την ευλογιά)
  • Ρίγος
  • Καταβολή δυνάμεων
  • Εξάνθημα (συνήθως παρουσιάζεται 1 με 3 ημέρες μετά την εμφάνιση του πυρετού). Συχνά προηγείται το δερματικού εξανθήματος, εμφάνιση βλαβών σε βλεννογόνους (π.χ. στοματικής κοιλότητας). Το εξάνθημα εντοπίζεται αρχικά στο κεφάλι και στο πρόσωπο και στη συνέχεια επεκτείνεται σε άλλα σημεία του σώματος συμπεριλαμβανομένων των παλαμών, των πελμάτων και των γεννητικών οργάνων. Οι δερματικές βλάβες αρχικά εμφανίζονται με τη μορφή κηλίδων (επίπεδες βλάβες) αλλάζουν σε βλατίδες (ανυψωμένες βλάβες) οι οποίες εξελίσσονται σε μικρές βλατίδες κυστίδια (φουσκάλες με υγρό ), φλύκταινες (φουσκάλες με πύον ) και στη συνέχεια σε εσχάρες (κρούστες) που τελικά υποχωρούν μόνες τους. Το εξάνθημα αυτό μερικές φορές συγχέεται με το εξάνθημα της ανεμευλογιάς.
Η νόσος διαρκεί 2-4 εβδομάδες και είναι συνήθως αυτοπεριοριζόμενη. Τα συμπτώματα είναι πιο ήπια από αυτά της ευλογιάς. Ωστόσο αναφέρεται ποσοστό θνητότητας περίπου 1%. Η σοβαρή μορφή της νόσου αφορά κυρίως ανοσοκατεσταλμένους, παιδιά και εγκύους.
Εάν έχετε ένα εξάνθημα με φυσαλίδες και:
  • έχετε επιστρέψει από τη Δυτική ή Κεντρική Αφρική τις τελευταίες 3 εβδομάδες
  • έχετε έρθει σε επαφή με κάποιον που είχε ευλογιά των πιθήκων τις τελευταίες 3 εβδομάδες
  • έχετε έρθει σε επαφή με κάποιον που είχε δερματικές βλάβες τις τελευταίες 3 εβδομάδες
Απαιτείται η τήρηση των βασικών μέτρων ατομικής υγιεινής.
  • πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό τακτικά ή χρησιμοποιείτε αλκοολούχο αντισηπτικό
  • καταναλώνετε κρέας μόνο αν έχει μαγειρευτεί επαρκώς
  • μην πλησιάζετε άγρια ζώα, συμπεριλαμβανομένων νεκρών ζώων
  • μην έρχεστε σε στενή επαφή και μην μοιράζεστε ρούχα με άτομα που δεν αισθάνονται καλά και παρουσιάζουν δερματικές βλάβες
Η ευλογιά των πιθήκων δεν μεταδίδεται εύκολα μεταξύ των ανθρώπων και ο κίνδυνος για το ευρύ κοινό είναι χαμηλός.
Οι poxviruses παρουσιάζουν εξαιρετική αντοχή σε περιβάλλον με χαμηλή υγρασία, αυξημένη θερμοκρασία και pH. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα υλικά από μολυσμένους ασθενείς ή μολυσμένα αντικείμενα (π.χ. κλινοσκεπάσματα) να παραμένουν μολυσματικά για μήνες έως και χρόνια. Παρά τα χαρακτηριστικά αυτά, οι poxviruses είναι ευαίσθητοι στα κοινά απολυμαντικά, αν και μπορεί να είναι λιγότερο ευαίσθητοι σε οργανικά απολυμαντικά από άλλους ιούς λόγω της μειωμένης περιεκτικότητάς τους σε λιπίδια. Ο καθαρισμός του δωματίου όπου διέμενε κρούσμα θα πρέπει να γίνεται χωρίς να αναδύεται σκόνη ή να σχηματίζονται αερολύματα με προϊόντα καθαρισμού του εμπορίου. Μετά τον καθαρισμό απαιτείται απολύμανση των επιφανειών με τη χρήση 0,1 % υποχλωριώδους νατρίου (NaClO) (αραίωση 1:50 εάν χρησιμοποιείται οικιακή χλωρίνη, συνήθως σε αρχική συγκέντρωση 5%). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε επιφάνειες που αγγίζουμε συχνά (π.χ. πόμολα) και στις τουαλέτες. Μολυσμένα ρούχα και λευκά είδη πρέπει να συλλέγονται και να πλένονται στους 60°C. Χαλιά, κουρτίνες και άλλα έπιπλα που καλύπτονται με ύφασμα μπορούν να καθαρισθούν με ατμό. Συστήνεται χρήση εξοπλισμού καθαρισμού μιας χρήσης (π.χ. πετσέτες). Εάν δεν είναι διαθέσιμος εξοπλισμός καθαρισμού μιας χρήσης, το υλικό καθαρισμού (πανί, σφουγγάρι κ.λπ.) θα πρέπει να τοποθετείται σε απολυμαντικό διάλυμα, αποτελεσματικό έναντι ιών, ή σε 0,1% υποχλωριώδες νάτριο. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, το υλικό θα πρέπει να απορρίπτεται. Οι γάζες ή άλλο υλικό εμποτισμένο με υλικό από δερματική βλάβη από το κρούσμα ευλογιάς των πιθήκων θα πρέπει να αντιμετωπισθεί κατά προτίμηση σε μονάδα υγειονομικής περίθαλψης ως μολυσματικό υλικό.   Πηγή: Public Health England (PHE). Monkeypox: Guidance for environmental cleaning and decontamination. London: PHE; 2018. Διαθέσιμο από: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/746086/Monke ypox_Guidance__cleaning_decontamination.pdf

Σχετικά Άρθρα