ΚΕΕΛΠΝΟ

Τροφιμογενή (και Υδατογενή) Νοσήματα

Γενικές Πληροφορίες

Σύμφωνα με έναν βραχύ ορισμό, τροφιμογενές νόσημα είναι κάθε νόσημα που προκαλείται από την κατανάλωση τροφίμου ή νερού. Έχουν περιγραφεί περισσότερα από 250 διαφορετικά τροφιμογενή νοσήματα. Τα συχνότερα αναγνωριζόμενα είναι αυτά που προκαλούνται από τα βακτήρια Campylobacter spp.Salmonella spp., Shigella spp. και εντεροαιμορραγικό κολοβακτηρίδιο (EHEC), καθώς και από μια ομάδα ιών που είναι γνωστοί με την ονομασία Noroviruses.

Στρατηγικές Πρόληψης & Ελέγχου

Κάποια απλά μέτρα που μπορούμε να εφαρμόσουμε σε ατομικό επίπεδο για την πρόληψη των νοσημάτων αυτών είναι:

  • πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι και νερό ιδιαίτερα μετά: α) τη χρήση της τουαλέτας, β) την αλλαγή πάνας μωρού (το πλύσιμο των χεριών πρέπει να εφαρμόζεται το ίδιο σχολαστικά και στο παιδί), γ) την επαφή με κατοικίδια ζώα και πτηνά, δ) το χειρισμό κοπράνων ζώων και ε) την επίσκεψη σε ζωολογικούς κήπους/μαγαζιά πώλησης μικρών ζώων κ.α.
  • πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι και νερό πριν από την προετοιμασία του φαγητού και αμέσως μετά το χειρισμό ωμών πουλερικών ή άλλου κρέατος και πριν από την επαφή με οτιδήποτε άλλο στο χώρο της κουζίνας
  • αποφεύγουμε το μαγείρεμα όταν έχουμε συμπτώματα γαστρεντερίτιδας
  • αποφεύγουμε την κατανάλωση ατελώς μαγειρεμένου κρέατος, αυγών ή τροφίμων που περιέχουν ζωικά προϊόντα (π.χ. αυγά). Το κρέας θα πρέπει να μαγειρεύεται έως ότου τα υγρά του να είναι καθαρά και το χρώμα του στο κέντρο να μην είναι πλέον ρό­δινο.
  • οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορούν να πολλαπλασιαστούν πολύ γρήγορα σε θερμοκρασία δωματίου και για αυτό θα πρέπει να τοποθετούμε στο ψυγείο τα υπολείμματα τροφίμων που δεν πρόκειται να καταναλωθούν μέσα στις επόμενες τέσσερις ώρες. Οι μεγάλες ποσότητες τροφίμων συντηρούνται καλύτερα στο ψυγείο όταν μοιράζονται και τοποθετούνται σε μικρότερες ποσότητες σε δοχεία αποθήκευσης.
  • πλένουμε καλά σε τρεχούμενο νερό τα ωμά φρούτα και λαχανικά και απομακρύνουμε τα εξωτερικά φύλλα από λαχανικά όπως τα μαρούλια και τα λάχανα
  • χρησιμοποιούμε διαφορετικές επιφάνειες κοπής για τα τρό­φιμα ζωϊκής προέλευσης και αποφεύγουμε τη χρήση του ίδιου μαχαιριού για το κόψιμο του κρέατος και για την ετοιμασία της σαλάτας. Λόγω του ότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορούν να πολλαπλασιαστούν στις επιφάνειες κοπής των φρούτων και λαχανικών, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν τα κόβουμε.
  • τοποθετούμε τα μαγειρεμένα τρόφιμα σε καθαρά σκεύη και όχι σε αυτά που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για την επεξεργασία τους
  • πλένουμε καλά με σαπούνι και ζεστό νερό τις επιφάνειες προετοιμασίας τροφίμων (επιφάνειες κοπής, πάγκοι) και τα μαγειρικά σκεύη που ήρ­θαν σε επαφή με ωμό κρέας πριν χρησιμοποιηθούν για τρόφιμα που είναι ήδη μαγειρεμένα ή καταναλώ­νονται ωμά
  • προστατεύουμε τις τροφές από έντομα και τρωκτικά
  • καταναλώνουμε μόνο παστεριωμένο γάλα και χλωριωμένο νερό. Αποφεύγουμε την κατανάλωση τυριού και άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων εκτός ελεγ­χόμενου εμπορίου, καθώς και νερού που προέρχεται από πηγάδια, ρυάκια ή άλλες μη ασφαλείς πηγές.
  • μαγειρεύουμε τα οστρακοειδή στον ατμό για τουλάχιστον 90 δευτερόλεπτα ή τα βράζουμε στους 85-90 βαθμούς Κελσίου για 4 λεπτά πριν την κατανάλωση
  • τηρούμε τους κανόνες υγιεινής κατά τη φροντίδα των κατοικίδιων ζώων (σχολαστικό πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με τα κατοικίδια και τα αντικείμενα με τα οποία έχουν έρθει σε επαφή, σχολαστικός καθαρισμός ενυδρείων κ.α.)
  • απομακρύνουμε τα κατοικίδια ζώα από τους χώρους παρασκευής τροφίμων
  • όταν στο σπίτι υπάρχουν παιδιά κάτω των πέντε ετών, έγκυες ή ανοσοκατεσταλμένοι καλό θα ήταν να μη φιλοξενούνται ερπετά ως κατοικίδια
  • σε περίπτωση που ασχολούμαστε με αγροτικές εργασίες, περιορίζουμε την χρήση κοπριάς σε λαχανικά που καταναλώνονται ωμά ή ατελώς μαγειρεμένα
  • τηρούμε τους κανόνες υγιεινής όσον αφορά το χειρισμό του πόσιμου νερού, την αποχέτευση και την καταπολέμηση των εντόμων
  • οι ταξιδιώτες σε χώρες όπου οι συνθήκες υγιεινής δεν είναι καλές πρέπει να τηρούν αυστηρά τα παραπάνω μέτρα και, επιπλέον, να αποφεύγουν την κατανάλωση παγοκύβων και ακαθάριστων φρούτων. Σε περίπτωση που κάποιος πρόκειται να ταξιδέψει ή να εργαστεί σε περιοχή υψηλής ή ενδιάμεσης ενδημικότητας για την ηπατίτιδα Α και δεν έχει ιστορικό προηγούμενης νόσησης ή εμβολιασμού έναντι του νοσήματος συστήνεται ο εμβολιασμός του.
  • στην περίπτωση  που κάποιος νοσήσει πρέπει να τηρεί τα μέτρα ατομικής υγιεινής και, ιδιαίτερα όσον αφορά στα παιδιά, πρέπει να διασφαλίζεται ότι πλένουν τα χέ­ρια τους προσεκτικά με νερό και σαπούνι μετά τη χρήση της τουαλέτας για να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης της λοίμωξης

Βιβλιογραφία

  1. Α. Βατόπουλος, Σ. Βουρλή, Π. Γιακκούπη. Εργαστήριο Μικροβιολογίας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας. Ο ρόλος του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών.
    Διαθέσιμο από: http://www.nsph.gr/files/011_Ygeias_Paidiou/Epidimiologiki_epitirisi_mathimata/1_Rolos_Ergastiriu.pdf
  2. ΚΕΕΛΠΝΟ. Γραφείο Ολυμπιακών αγώνων και ταξιδιωτικής ιατρικής. Oδηγός συλλογής μεταφοράς και εργαστηριακής διάγνωσης για κλινικά δείγματα. Ιούλιος 2004.
  3. Bowman C, Flint J, Pollari F (2003). Canadian integrated sur­veillance report: Salmonella, Campylobacter, pathogenic E. coli and Shigella, from 1996 to 1999. Can Commun Dis Rep 2003, 29:1–32
  4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2004). Diagnosis και Management of Foodborne Illnesses: A Primer for Physicians και Other Health Care Professionals. MMWR, 53(4): 7-12.
  5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2006). Multistate outbreak of Salmonella typhimurium infections associated with eating ground beef–United States, 2004. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 24;55(7):180-2.
  6. Centers for Diseases Control and Prevention. Food Safety at CDC. Διαθέσιμο από: http://www.cdc.gov/foodsafety/facts.html#whatprotect
  7. Centers for Diseases Control and Prevention. Yellow Book. Chapter 2. The Pre-Travel Consultation. Travel-Related Vaccine-Preventable Diseases. Διαθέσιμο από: http://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2012/chapter-3-infectious-diseases-related-to-travel/hepatitis-a.htm
  8. Centers for Diseases Control and Prevention. The Pink Book. Epidemiology & Prevention of Vaccine-Preventable Diseases; 2009.  Διαθέσιμο από: http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/hepa.pdf
  9. Centers for Diseases Control and Prevention. Prevention of Hepatitis A Through Active or Passive Immunization: Recommentations of the Advisory Committee on Immunization Practises (ACIP), MMWR 2006;55:[No.RR-07]
  10. Dawkins HC, Bolton FJ, Hutchinson DN (1984). A study of the spread of Campylobacter jejuni in four large kitchens. J Hyg (Lond) 1984, 92:357–364
  11. Decraene V, Lebbad M, Botero-Kleiven S, Gustavsson AM, Löfdahl M (2011). First reported foodborne outbreak associated with microsporidia, Sweden, October 2009. Epidemiol Infect 9:1-9.
  12. European Centre for Disease Prevention and Control: Annual epidemiological report 2011 – Reporting on 2009 surveillance data and 2010 epidemic intelligence data. Stockholm, 2011. Διαθέσιμο από: http://ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/1111_SUR_Annual_Epidemiological_Report_on_Communicable_Diseases_in_Europe.pdf
  13. Food and Drug Administration, US. Διαθέσιμο από: http://www.fda.gov/Food/ScienceResearch/LaboratoryMethods/BacteriologicalAnalyticalManualBAM/ucm070149.htm
  14. Fretz R, Pichler J, Sagel U, Much P, et al (2010). Update: Multinational listeriosis outbreak due to ‘Quargel’, a sour milk curd cheese, caused by two different L. monocytogenes serotype 1/2a strains, 2009-2010. Euro Surveill 22;15(16).
  15. Heymann DL (2008). Control of Communicable Diseases Manual. Washington DC: American Public Health Association.
  16. Kapperud G, Rørvik LM, Hasseltvedt V, Høiby EA, et al (1995). Outbreak of Shigella sonnei Infection Traced to Imported Iceberg Lettuce. J Clin Microbiol 33(3):609–614.
  17. Multistate Outbreak of Listeriosis Linked to Whole Cantaloupes from Jensen Farms, Colorado, CDC. Διαθέσιμο από:  http://www.cdc.gov/listeria/outbreaks/index.html
  18. National University of Ireland, Galway. Διαθέσιμο από: http://www.nuigalway.ie/salmonella_lab/molecular_analysis.html
  19. Salisbury D, Ramsay M and Noakes K (2006). Immunisation against infectious disease. The Green Book. 3d ed. The Stationery Office. Διαθέσιμο από: http://www.dh.gov.uk/en/Publicationsandstatistics/Publications/PublicationsPolicyAndGuidance/DH_079917
  20. Schneider JLWhite PLWeiss JNorton D, et al (2011). Multistate outbreak of multidrug-resistant Salmonella Newport infections associated with ground beef, October to December 2007. J Food Prot 74(8):1315-1319.
  21. Sprenger M (2011). ECDC and the Escherichia coli outbreak in Germany. Lancet  25;377(9784):2180.
  22. Tortora G., Funke B., Case Ch. Γεν. Επιμέλεια: Αθανάσιος Τσακρής. Εισαγωγή στη Μικροβιολογία. Εκδόσεις Π.Χ Πασχαλίδη 2009
  23. World Health Organization. Food Safety. Foodborne disease outbreaks: Guidelines for investigation and control. Διαθέσιμο από: http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241547222_eng.pdf
  24. Georgakopoulou T, Mandilara G, Mellou K, Tryfinopoulou K, Chrisostomou A, Lillakou H, Hadjichristodoulou C, Vatopoulos A. Resistant Shigella strains in refugees, August-October 2015, Greece. Epidemiol Infect. 2016 May 16:1-5. Διαθέσιμο στο: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27180973
image_print