Ενημερωτικό δελτίο ΕΟΔΥ - Ιούλιος 2026

Λεγεωνέλλα: μια θερινή πρόκληση για τη δημόσια υγεία – πρόληψη, επιτήρηση και εργαστηριακή υποστήριξη

Η λεγεωνέλλα αποτελεί διαχρονική πρόκληση για τη δημόσια υγεία κατά τους θερινούς και πρώτους φθινοπωρινούς μήνες, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η επαναλειτουργία εποχικών εγκαταστάσεων ευνοούν την ανάπτυξη του βακτηρίου στα δίκτυα ύδρευσης, ιδίως σε τουριστικά καταλύματα. Η αποτελεσματική προστασία της δημόσιας υγείας, όμως, ξεκινά πολύ πριν από την εμφάνιση ενός κρούσματος: με συστηματικούς περιβαλλοντικούς ελέγχους, εργαστηριακή επιτήρηση και έγκαιρη επιδημιολογική διερεύνηση. Μέσω του εθνικού και του ευρωπαϊκού δικτύου επιτήρησης, καθώς και του Δικτύου ΚΕΔΥ/ΠΕΔΥ και των Συνεργαζόμενων Εργαστηρίων, ο ΕΟΔΥ παρακολουθεί διαρκώς την πορεία της νόσου και υποστηρίζει τις υγειονομικές αρχές με χιλιάδες εργαστηριακές αναλύσεις κάθε χρόνο. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 8.200 μικροβιολογικές αναλύσεις δειγμάτων νερού, ενώ η επίπτωση της νόσου στην Ελλάδα παρέμεινε χαμηλή και δεν καταγράφηκε καμία επιδημία.

Στις επόμενες ενότητες παρουσιάζονται οι δράσεις επιτήρησης, πρόληψης και εργαστηριακής υποστήριξης του ΕΟΔΥ ενώ η κ. Άννα Ψαρουλάκη, Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Περιφερειακού Εργαστηρίου Δημόσιας Υγείας (ΠΕΔΥ) Κρήτης, παρουσιάζει τον καθοριστικό ρόλο της επιδημιολογικής και εργαστηριακής επιτήρησης, καθώς και των σύγχρονων γονιδιωματικών τεχνολογιών, στη διερεύνηση κρουσμάτων και στον εντοπισμό των πηγών μόλυνσης.

Λαγοκέφαλοι στην Ανατολική Μεσόγειο: ένα αναδυόμενο ζήτημα δημόσιας υγείας

Γράφει ο κ. Γεώργιος Δουγάς,

Κτηνίατρος PhD, Μεταδιδακτ. Ερευνητής Ε.Κ.Π.Α.

Προϊστάμενος Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων - ΕΟΔΥ

Ο λαγοκέφαλος στην Ανατολική Μεσόγειο: εξάπλωση και οικολογικές επιπτώσεις

Τα τελευταία έτη καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για την παρουσία εισβολικών ειδών της οικογένειας Tetraodontidae, γνωστά ως pufferfish ή ψάρια-φούσκες στην Ανατολική Μεσόγειο, με κυριότερο είδος τον λαγοκέφαλο (Lagocephalus sceleratus). Ο λαγοκέφαλος είναι λεσσεψιανό είδος που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η παρουσία του λαγοκέφαλου είναι ιδιαίτερα έντονη στην ανατολική Μεσόγειο, με εγκατεστημένους πληθυσμούς σε Τουρκία, Κύπρο, Ελλάδα, Αίγυπτο και σε παράκτιες περιοχές της Εγγύς Ανατολής όπως Λίβανος, Ισραήλ και Συρία. Καταγραφές υπάρχουν επίσης στην κεντρική και δυτική Μεσόγειο, όπως σε Λιβύη, Τυνησία, Μάλτα, Ιταλία, Αδριατική και μέχρι την περιοχή του Γιβραλτάρ. Ο λαγοκέφαλος αποτελεί ξενικό είδος με πολύ κοφτερά συγχωνευμένα δόντια/σιαγόνες, ασημόγκριζη ράχη με μαύρες κηλίδες και χαρακτηριστική ασημένια πλευρική ζώνη με πρώτη καταγραφή στα Ελληνικά θαλάσσια ύδατα το 2005. Πρόκειται για αδηφάγο θηρευτή, που προτιμά κεφαλόποδα όπως καλαμάρια, σουπιές και χταπόδια και επακόλουθη σημαντική μείωση των εμπορικών κεφαλόποδων σε περιοχές όπου το είδος ευδοκιμεί. Η παρουσία του είδους έχει συνδεθεί τόσο με περιστατικά δηλητηρίασης μετά από κατανάλωση όσο και με δήγματα σε ανθρώπους. Πρόσφατα δημοσιεύματα ανέδειξαν το θέμα ως δυνητικά σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, ιδίως μετά από αναφορές για περιστατικά τραυματισμών λουομένων σε παράκτιες περιοχές της χώρας.

Στη διεθνή βιβλιογραφία έχει δημοσιευθεί συγκεντρωτική καταγραφή περιστατικών υγείας από εισβολικά pufferfish στην Ανατολική Μεσόγειο για την περίοδο 2004–2023. Σύμφωνα με τη δημοσίευση, καταγράφηκαν 28 σωματικές επιθέσεις/δήγματα και τουλάχιστον 170 περιστατικά δηλητηρίασης, εκ των οποίων 143 μη θανατηφόρα και 27 θανατηφόρα. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι σε ορισμένα δημοσιεύματα αναφέρθηκε λανθασμένα αριθμός 198 «επιθέσεων», ενώ ο αριθμός αυτός αφορά το σύνολο των καταγεγραμμένων συμβάντων που περιλαμβάνονταν στην ανάλυση και όχι αποκλειστικά τραυματισμούς. Οι τραυματισμοί/δήγματα που αναφέρθηκαν ήταν 28. Ωστόσο, η συγκεκριμένη καταγραφή δεν βασίστηκε σε επίσημο σύστημα επιτήρησης, αλλά σε συνδυασμό διαδικτυακών πηγών, βιβλιογραφίας, ιατρικών αρχείων, συνεντεύξεων και παρατηρήσεων. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει ένα σημαντικό κενό: την ανάγκη ύπαρξης συστηματικής και τυποποιημένης καταγραφής περιστατικών, ώστε να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική συχνότητα, η γεωγραφική κατανομή και η βαρύτητα των συμβάντων.

Λαγοκέφαλος και δημόσια υγεία: τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα

Από πλευράς δημόσιας υγείας, πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ δύο διαφορετικών κινδύνων. Ο πρώτος αφορά τη δηλητηρίαση από τετροδοτοξίνη, η οποία σχετίζεται με την κατανάλωση του ψαριού και όχι με το δήγμα. Ο δεύτερος αφορά τον τραυματισμό που προκαλείται από δήγμα, ο οποίος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δυνητικά σοβαρός τραυματισμός, λόγω της μηχανικής κάκωσης, της αιμορραγίας, της πιθανής απώλειας ιστού και της επιμόλυνσης του τραύματος από μικροοργανισμούς.

Δήγματα λαγοκέφαλου: κλινική διαχείριση και πρόληψη επιπλοκών

Σε περίπτωση δήγματος, η αρχική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τοπική αντισηψία, αιμόσταση, αποστειρωμένη κάλυψη του τραύματος. Θα πρέπει να αναζητηθεί το συντομότερο ιατρική βοήθεια για να εκτιμηθεί κλινικά το τραύμα και να δοθούν συστάσεις όσον αφορά την προφύλαξη κατά του τετάνου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση της ανάγκης για αντιτετανική προφύλαξη, καθώς το δήγμα λαγοκέφαλου μπορεί πρακτικά να αντιμετωπίζεται ως ρυπαρό ή σοβαρό τραύμα, ιδίως όταν είναι βαθύ, διατιτραίνον ή συνοδεύεται από απώλεια ιστού.

Η χορήγηση αντιμικροβιακής αγωγής θα πρέπει να αξιολογείται από τον θεράποντα ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του τραύματος, τη θέση του δήγματος και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου του ασθενούς. Η εμπειρική κάλυψη, όταν κρίνεται απαραίτητη, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τους συνήθεις μικροοργανισμούς του δέρματος, αλλά και θαλάσσιους Gram-αρνητικούς μικροοργανισμούς, όπως Vibrio spp., Aeromonas spp., Shewanella algae, Photobacterium damselae και Pseudomonas spp.

Δηλητηρίαση από τετροδοτοξίνη: αναγνώριση και αντιμετώπιση

Τα αλιευτικά προϊόντα που προέρχονται από δηλητηριώδη ψάρια της οικογένειας Tetraodontidae στην οποία περιλαμβάνεται ο λαγοκέφαλος, δεν επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά (Ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΚ) 853/2004). Η τετροδοτοξίνη που περιέχουν δεν καταστρέφεται επαρκώς με μαγείρεμα/ψήσιμο ενώ δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Τα συμπτώματα της δηλητηρίασης από τετροδοτοξίνη μπορεί να εμφανιστούν ταχέως, συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά έως λίγες ώρες μετά την κατανάλωση. Τα πρώιμα συμπτώματα περιλαμβάνουν μούδιασμα ή αίσθημα μυρμηγκιάσματος γύρω από το στόμα, στα χείλη, στη γλώσσα ή στο πρόσωπο, καθώς και γαστρεντερικές εκδηλώσεις όπως ναυτία, έμετο, κοιλιακό άλγος και διάρροια. Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν ζάλη, κεφαλαλγία, εφίδρωση, αδυναμία, κακουχία, παραισθησίες στα άκρα, αστάθεια ή αταξία, δυσκολία στη βάδιση, δυσαρθρία και δυσκολία στην κατάποση.

Η κατανάλωση λαγοκέφαλου, ακόμη και χωρίς συμπτώματα, αντιμετωπίζεται ως πιθανή σοβαρή δηλητηρίαση για αυτό σε περίπτωση κατανάλωσης λαγοκέφαλου δεν περιμένουμε να εμφανιστούν συμπτώματα. Θα πρέπει να γίνει άμεση επικοινωνία με το Κέντρο Δηλητηριάσεων/ΕΚΑΒ και γρήγορη διακομιδή του εκτεθειμένου ατόμου για νοσοκομειακή εκτίμηση/παρακολούθηση. Τα περιστατικά που επιβιώνουν από την οξεία φάση συχνά ανακάμπτουν με υποστηρικτική θεραπεία, επειδή η τοξίνη απομακρύνεται με τον χρόνο.

Ενημέρωση, επιτήρηση και πρόληψη

Χρηστικές πληροφορίες ενημέρωσης του κοινού για  έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας μετά από δήγμα και η αποφυγή κατανάλωσης ειδών που ενδέχεται να περιέχουν τετροδοτοξίνη έχουν ήδη διαχυθεί ευρύτατα στο κοινό από αξιόπιστα κανάλια ενημέρωσης (Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός). Παράλληλα, αλιευτικά μέτρα που στοχεύουν στη μείωση του πληθυσμού του εισβολικού αυτού είδους είναι σε εφαρμογή από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων. Στοιχεία για τον λαγοκέφαλο μπορεί να βρει κανείς στην σελίδα του Ελληνικού Δικτύου για τα Υδρόβια  Χωροκατακτητικά Είδη (ELNAIS – Hellenic Network on Aquatic Invasive Species) και στο δελτίο τύπου του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

Προς ενίσχυση της αξιόπιστης καταγραφής ο ΕΟΔΥ εξετάζει το ενδεχόμενο εφαρμογής επιτήρησης των περιστατικών δηγμάτων από λαγοκέφαλους, ιδιαίτερα την περίοδο του θέρους όπου και υπάρχει επαφή του κοινού με το θαλάσσιο περιβάλλον.
Η καταγραφή θα μπορούσε να συμβάλει στην ορθότερη εκτίμηση του κινδύνου, στην έγκαιρη ανίχνευση γεωγραφικών ή χρονικών συρροών, στην καλύτερη ενημέρωση επαγγελματιών υγείας και πολιτών, καθώς και στον σχεδιασμό τεκμηριωμένων παρεμβάσεων πρόληψης σε παραθαλάσσιες και νησιωτικές περιοχές της χώρας.

Εικόνα 1 Λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) που αλιεύθηκε στο Iskenderun, Τουρκία. Photo: Bahadir Capar. Source: FishBase, via Wikimedia Commons. Licensed under Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0). Available via Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lagocephalus_sceleratus_Turkey.png.

Ηπατίτιδα Β: Ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας που μπορεί να εξαλειφθεί

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ιογενούς Ηπατίτιδας (28 Ιουλίου)

Γράφει ο κ. Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης,

Καθηγητής Παθολογίας Γαστροεντερολογίας ΕΚΠΑ,

συντονιστής Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την ηπατίτιδα Β

O Καθ. Γ. Παπαθεοδωρίδης στο πρόσφατο συνέδριο Δημόσιας Υγείας του ΕΟΔΥ (16-17 Ιουνίου 2026)

Η ηπατίτιδα Β αποτελεί μία ιογενή ηπατική νόσο με υψηλή νοσηρότητα και θνητότητα, εξαιτίας της πιθανότητας κεραυνοβόλου ηπατικής ανεπάρκειας κατά την οξεία λοίμωξη αλλά κυρίως εξαιτίας της υψηλής συχνότητας επιπλοκών της χρόνιας λοίμωξης. Παρότι η πλήρης ίαση των ασθενών αποτελεί ανέφικτο στόχο, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία, εφόσον εκπληρώνονται οι σχετικές ενδείξεις, επιτυγχάνουν σημαντική βελτίωση της έκβασης των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα Β και άριστη επιβίωση, που είναι εφάμιλλη ή και καλύτερη από την επιβίωση του γενικού πληθυσμού. Παράλληλα, για τον ιό της ηπατίτιδας Β υπάρχει αποτελεσματικός εμβολιασμός με ουσιαστικά απόλυτη προστασία από την λοίμωξη αυτή.

Με την ανάπτυξη προγραμμάτων καθολικού εμβολιασμού των βρεφών και ομάδων αυξημένου κινδύνου ενηλίκων, που υπάρχουν στην Ελλάδα σχεδόν από 30ετίας, και την διάγνωση και θεραπεία των ήδη χρονίων πασχόντων, δίνεται μοναδική ευκαιρία να επιτευχθεί σταδιακή μείωση του επιπολασμού και τελικά εκρίζωση της ηπατίτιδας Β ως πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, καθώς και παράλληλη μείωση της νοσηρότητας και θνητότητας από τις επιπλοκές της οξείας και χρόνιας ηπατίτιδας Β. Γι΄ αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας να έχει συντάξει ένα αισιόδοξο σχέδιο για την εξάλειψη της νόσου έως το έτος 2030. Υπό αυτό το πρίσμα, αναγκαία κρίνεται η βέλτιστη συμμόρφωση στον συνιστώμενο εμβολιασμό και η αύξηση των διαγνωσμένων ασθενών, προκειμένου να μπορούν να λάβουν την απαραίτητη θεραπευτική αγωγή.

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ηπατίτιδα Β, που μόλις ολοκληρώθηκε στη χώρα μας, σε συνδυασμό με τα σχετικά μέτρα δημόσιας υγείας, αποτελούν τα εργαλεία για την άσκηση αποτελεσματικής πολιτικής υγείας και αποδοτικής χρήσης των πόρων. Επίσης, συνιστούν την πολιτική και διοικητική δέσμευση της πολιτείας για την εξάλειψη της νόσου σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η άμεση έναρξη της έστω σταδιακής υλοποίησης των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου μπορεί να οδηγήσει στην επίτευξη των στόχων της εξάλειψης της ηπατίτιδας Β, όπως αυτοί έχουν τεθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Ενυδάτωση και σωστή διατροφή στις υψηλές θερμοκρασίες

Γράφουν οι κ.:

Iωάννα Μαγαζιώτου, MSc, PhD,

Παιδίατρος, Προϊσταμένη Τμήματος Διατροφικής Πολιτικής & Πρόληψης Παχυσαρκίας – ΕΟΔΥ

&

Ευγενία Κωστή, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Τμήμα Διατροφικής Πολιτικής & Πρόληψης Παχυσαρκίας - ΕΟΔΥ

Το καλοκαίρι είναι άμεσα συνδεδεμένο με χαλαρότητα, διακοπές, πλήθος δραστηριοτήτων κοντά στη θάλασσα αλλά και υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος που μπορεί να επηρεάσουν άμεσα τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Καθοριστικοί παράγοντες για τη διασφάλιση της υγείας και ζωτικότητας του οργανισμού αυτή τη χρονική περίοδο, αποτελούν η υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή και η επαρκής ενυδάτωση.

Το ανθρώπινο σώμα για να προστατευτεί από την αύξηση της θερμοκρασίας, ενεργοποιεί θερμορυθμιστικούς μηχανισμούς με βασικότερο αυτών την εφίδρωση. Μέσω της εφίδρωσης αποβάλλονται σημαντικές ποσότητες νερού και ηλεκτρολυτών όπως το νάτριο, το κάλιο ή το χλώριο με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε συχνά κόπωση, αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλο, ακόμα και μυϊκές κράμπες ή τάση λιποθυμίας. Συνεπώς, κατά τη θερινή περίοδο η ανάγκη του οργανισμού μας για ενυδάτωση είναι μεγαλύτερη και αποτελεί βασική προτεραιότητα. 

Ενυδάτωση

Η βέλτιστη και ιδανικότερη επιλογή για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών σε υγρά είναι το δροσερό νερό. Δευτερευόντως και συμπληρωματικά μπορούμε να επιλέξουμε: φυσικούς χυμούς φρούτων και λαχανικών, αφεψήματα βοτάνων, γάλα με χαμηλά λιπαρά ή κεφίρ. Τα ροφήματα αυτά αφενός αναπληρώνουν την απώλεια υγρών, αφετέρου προσφέρουν θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, ηλεκτρολύτες και προβιοτικά (στην περίπτωση του κεφίρ).  Φροντίζουμε η κατανάλωση τους να γίνεται συστηματικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς να περιμένουμε να αισθανθούμε δίψα, καθώς το αίσθημα αυτό υποδηλώνει ότι ο οργανισμός μας έχει αρχίσει ήδη να αφυδατώνεται.

Ωστόσο όλα τα ροφήματα δεν αποτελούν ιδανική επιλογή ενυδάτωσης. Συνιστάται να αποφεύγουμε αναψυκτικά και ζαχαρούχα ποτά που έχουν υψηλή θερμιδική και φτωχή θρεπτική αξία. Επιπλέον, περιορίζουμε τη υπέρμετρη κατανάλωση αλκοολούχων ποτών ή καφέ γιατί αυξάνουν τη διούρηση και τον κίνδυνο αφυδάτωσης.

Διατροφή

Εκτός από το νερό και τα ροφήματα, στην κάλυψη των αναγκών του οργανισμού σε υγρά, συμβάλλει  ουσιαστικά η κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, όπως για παράδειγμα: αγγούρι, ντομάτα, μαρούλι, κολοκυθάκια, σέλινο, πεπόνι, καρπούζι, ροδάκινα, βερίκοκα, γιαούρτι. Η καθημερινή κατανάλωση φρέσκων εποχιακών φρούτων και λαχανικών όλων των ειδών είναι θεμελιώδης, καθώς εκτός από την ενυδάτωση, προσφέρουν παράλληλα στον οργανισμό θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά που ενισχύουν τη συνολική υγεία.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ιδιαίτερα τις ημέρες του καύσωνα προσαρμόζουμε το διατροφικό μας ημερήσιο πρόγραμμα καταμερίζοντας το σε μικρά και συχνά γεύματα εντάσσοντας ενδιάμεσα δροσιστικά υγιεινά μικρογεύματα όπως φρέσκα φρούτα ή γρανίτες, γιαούρτι με φρούτα εποχής ή λαχανικά σε στικς, τα οποία μας ενυδατώνουν και μας προσφέρουν την απαιτούμενη  ενέργεια καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Επιλέγουμε ελαφριά και δροσερά γεύματα όπως:

• σαλάτες
• ψητά ψάρια
• άπαχο κρέας
• όσπρια (π.χ. κρύα σαλάτα με φακές ή μαυρομάτικα)
• άπαχα γαλακτοκομικά
• προϊόντα ολικής άλεσης κ.α.

Τους θερινούς μήνες και κυρίως σε συνθήκες έντονης ζέστης, συνιστάται να αποφεύγουμε την κατανάλωση τροφίμων που είναι πλούσια σε λιπαρά και θερμίδες, καθώς και τηγανητά, πικάντικα ή ιδιαίτερα αλμυρά τρόφιμα.   Η κατανάλωσή τους δημιουργεί έντονο αίσθημα πληρότητας και κορεσμού του στομάχου γιατί η διαδικασία της πέψης είναι πιο αργή σε υψηλές θερμοκρασιακές συνθήκες.

Ευάλωτες ομάδες πληθυσμού

Υπάρχουν ομάδες ατόμων που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής τους θερινούς μήνες αναφορικά με την υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή και την επαρκή ενυδάτωση, όπως  τα βρέφη, τα παιδιά, οι  έγκυες, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνια νοσήματα καθώς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αφυδάτωσης.  Ιδιαίτερα, τα άτομα που έχουν λάβει οδηγίες από τον γιατρό τους για περιορισμένη  πρόσληψη υγρών ή τα άτομα που  λαμβάνουν διουρητικά χάπια, οφείλουν αυτή τη περίοδο να συμβουλευτούν τον θεράποντα ιατρό τους προκειμένου να προσαρμοστεί και να διασφαλιστεί η ποσότητα υγρών που απαιτείται για τις ανάγκες τους,  στις υπάρχουσες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Η σωστή ενυδάτωση, οι υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές επιλογές συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της υγείας και της ευεξίας του οργανισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ακόμα και όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασιακές συνθήκες.

Δράσεις του ΕΟΔΥ στις παραλίες της Αττικής για την πρόληψη των πνιγμών και την προστασία από τον καύσωνα

Στο πλαίσιο της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για την πρόληψη των πνιγμών και θαλάσσιων ατυχημάτων καθώς και για την προστασία από τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) πραγματοποίησε, μεταξύ άλλων, ενημερωτικές δράσεις σε παραλίες της Αττικής κατά τον Ιούλιο του 2026.

Η πρώτη δράση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ΕΟΔΥ, του Μη Κυβερνητικού Οργανισμού Safe Water Sports (SWS) και του Δήμου Μαρκοπούλου-Μεσογαίας με επιτυχία στις 9 Ιουλίου 2026 στην Πλαζ Αυλακιού Πόρτο Ράφτη. Οι λουόμενοι είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν από το εκπαιδευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ για τους παράγοντες κινδύνου και τα μέτρα πρόληψης των πνιγμών και έλαβαν χρήσιμες συμβουλές για την προφύλαξη από τον καύσωνα, την επαρκή ενυδάτωση και την ασφαλή έκθεση στον ήλιο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τα παιδιά, τα οποία, μέσα από βιωματικά και διαδραστικά παιχνίδια, εξοικειώθηκαν με βασικούς κανόνες ασφάλειας στο νερό από το έμπειρο προσωπικό του SWS και τους επαγγελματίες του ΕΟΔΥ.

Eνόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Πρόληψης Πνιγμών (25 Ιουλίου), πραγματοποιήθηκε επίσης ενημερωτική δράση στις 24 Ιουλίου 2026 στη Β΄Πλαζ Γλυφάδας, σε συνεργασία με τον Δήμο Γλυφάδας. Η παρέμβαση υλοποιήθηκε στον χώρο των οργανωμένων θαλάσσιων λουτρών των μελών των ΚΑΠΗ του Δήμου, με ιδιαίτερη έμφαση στα άτομα τρίτης ηλικίας, τα οποία αποτελούν την πλέον ευάλωτη ομάδα στη χώρα μας.

Συνολικά, σχεδόν 1300 άτομα ενημερώθηκαν κατά τη διάρκεια των δράσεων, ενώ διανεμήθηκε έντυπο ενημερωτικό υλικό με θέμα «Πρόληψη Πνιγμών & Θαλάσσιων Ατυχημάτων» και «Προφυλασσόμαστε από τον καύσωνα».

Οι δράσεις εντάσσονται στο πλαίσιο των παρεμβάσεων πρόληψης και προαγωγής της υγείας που υλοποιεί η Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης & Πρόληψης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Ετοιμότητας & Απόκρισης του ΕΟΔΥ.  Η πρόληψη των πνιγμών αποτελεί σημαντική προτεραιότητα του ΕΟΔΥ, καθώς στη χώρα μας καταγράφονται εκατοντάδες θάνατοι ετησίως στο υδάτινο περιβάλλον, με τη συντριπτική πλειοψηφία να αφορά άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών. Μέσω συνεργασιών με άλλους φορείς και οργανισμούς, ο ΕΟΔΥ συνεχίζει να αναπτύσσει δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με στόχο τη μείωση των πνιγμών και την καλλιέργεια κουλτούρας ασφάλειας μέσα στο νερό για όλες τις ηλικίες. Μπορείτε να ενημερωθείτε για τις σχετικές δράσεις μέσω του Ενημερωτικού Δελτίου ΕΟΔΥ Μάιος-Ιούνιος 2026.

Πιο αναλυτικές πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ σχετικά με:

• την πρόληψη των πνιγμών: Πνιγμοί - ΕΟΔΥ
• τον καύσωνα: Καύσωνας - ΕΟΔΥ

E-mail: ncd@eody.gov.gr

Εκπαιδευτικές δράσεις για παιδιά στο Πόρτο Ράφτη

Στιγμιότυπα από τη δράστη στη Β΄Πλαζ Γλυφάδας.

Η ομάδα που υλοποίησε την ενημερωτική δράση στην Πλαζ Αυλακιού Πόρτο Ράφτη.

Αλεπούδες κοντά σε κατοικημένες περιοχές: συστάσεις προστασίας προς το κοινό – Μην τις πλησιάζετε και μην τις ταΐζετε

Με αφορμή πρόσφατα περιστατικά τραυματισμού πολιτών από αλεπού, αλλά και την αυξημένη παρουσία αλεπούδων σε κατοικημένες περιοχές, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι οι αλεπούδες είναι άγρια ζώα και δεν πρέπει να προσεγγίζονται, να αγγίζονται, να ταΐζονται ή να ενθαρρύνεται η παρουσία τους κοντά σε ανθρώπους και κατοικίες. 

Η συστηματική παροχή τροφής σε άγρια ζώα οδηγεί σε εξοικείωσή τους με την ανθρώπινη παρουσία, τα ενθαρρύνει να πλησιάζουν κατοικίες, παραλίες και χώρους αναψυχής και αυξάνει την πιθανότητα επαφής ή τραυματισμού. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην επίβλεψη των παιδιών και των κατοικίδιων ζώων.

Η εμφάνιση μιας αλεπούς κοντά σε ανθρώπους δεν σημαίνει από μόνη της ότι το ζώο πάσχει από λύσσα. Στην Ελλάδα, δεν έχει καταγραφεί επιβεβαιωμένο κρούσμα λύσσας σε ζώο μετά τον Μάιο του 2014. Κατά την περίοδο 2012–2014 είχαν επιβεβαιωθεί συνολικά 48 κρούσματα λύσσας σε ζώα, κυρίως αλεπούδες, στη χώρα.

Ωστόσο, παρά την απουσία επιβεβαιωμένων κρουσμάτων τα τελευταία χρόνια, το ενδεχόμενο έκθεσης στον ιό της λύσσας δεν μπορεί να αποκλειστεί σε κάθε μεμονωμένο περιστατικό χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση. Κάθε δάγκωμα, γρατσουνιά ή επαφή σάλιου αλεπούς με λύση συνεχείας του δέρματος ή με βλεννογόνους πρέπει να αξιολογείται από επαγγελματία υγείας. Ως πιθανή έκθεση στον ιό της λύσσας που απαιτεί αξιολόγηση θεωρείται ιδίως:

• το δάγκωμα ή η γρατσουνιά που προκαλεί λύση της συνέχειας του δέρματος, ακόμη και χωρίς εμφανή αιμορραγία,
• η επαφή σάλιου του ζώου με ανοιχτό τραύμα, μη επουλωμένη πληγή ή με βλεννογόνους (μάτια,  στόμα ή μύτη).

Η επαφή σάλιου με ακέραιο δέρμα δεν θεωρείται έκθεση στον ιό της λύσσας.

Επισημαίνεται επιπλέον, ότι κάθε  τραυματισμός από ζώο ενέχει, ανάλογα με το τραύμα, κίνδυνο βακτηριακής λοίμωξης και τετάνου.

Σε περίπτωση τραυματισμού ή πιθανής έκθεσης

Το σημείο της έκθεσης πρέπει να πλυθεί αμέσως και σχολαστικά με άφθονο νερό και σαπούνι και ο πολίτης να αναζητήσει το συντομότερο δυνατό ιατρική εκτίμηση σε δημόσιο νοσοκομείο. Ο ιατρός θα αξιολογήσει:

• την ανάγκη καθαρισμού και χειρουργικής αντιμετώπισης,
• αν απαιτείται αντιτετανική προστασία ή χορήγηση αντιβιοτικών,
• αν υπάρχει ένδειξη για χορήγηση αντιλυσσικής αγωγής.

Η αντιλυσσική αγωγή περιλαμβάνει αντιλυσσικό εμβολιασμό (που θα χρειαστεί πρόσθετες επισκέψεις στην οικεία Δ/νση Δημόσιας Υγείας) και, όπου ενδείκνυται, χορήγηση αντιλυσσικής ανοσοσφαιρίνης.

Συστάσεις προστασίας

• Δεν πλησιάζουμε, δεν αγγίζουμε και δεν ταΐζουμε αλεπούδες ή άλλα άγρια ζώα.
• Δεν αφήνουμε εκτεθειμένες τροφές, απορρίμματα ή ζωοτροφές σε σημεία, όπου μπορούν να έχουν πρόσβαση αλεπούδες ή άλλα άγρια ζώα.
• Δεν επιχειρούμε να πιάσουμε, να απομακρύνουμε ή να περιθάλψουμε μόνοι μας μια τραυματισμένη, άρρωστη ή νεκρή αλεπού.
• Σε περίπτωση που παρατηρήσουμε ασυνήθιστη συμπεριφορά αλεπούς, ενημερώνουμε την αρμόδια οικεία Κτηνιατρική Υπηρεσία.

Μπορούμε να παρατηρούμε και να θαυμάζουμε τις αλεπούδες από απόσταση. Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται τόσο η υγεία μας όσο και τα ίδια τα άγρια ζώα.