Η ποιότητα αποτελεί πλέον το νέο αδιαφιλονίκητο διακύβευμα του αιώνα που διανύουμε, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσπάθεια διασφάλισής της αλλά και στη συνεχή βελτίωσή της. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι Οργανισμοί και εν γένει οι πάροχοι υπηρεσιών φροντίδας υγείας, καλούνται να διασφαλίσουν ή και να πιστοποιήσουν την ποιότητα όλων των διαδικασιών τους, σε μια προσπάθεια να αποτελέσει η ποιότητα τη δεδηλωμένη στρατηγική τους σε απόλυτη ευθυγράμμιση με τις διεθνείς πρακτικές και τις αρχές της φροντίδας που δίνει αξία στον χρήστη και τους συντελεστές παραγωγής (value-based healthcare).
Ο ΕΟΔΥ στο πλαίσιο του ανασχεδιασμού του δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση, τη βελτίωση και την πιστοποίηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών του. Η ανάπτυξη και η διατήρηση του Συστήματος Διασφάλισης της Ποιότητας (ΣΔΠ) στοχεύει στη διαρκή βελτίωση της αποτελεσματικότητας του Οργανισμού, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας και τις ανάγκες των συνεργαζόμενων, εποπτευόμενων, διασυνδεδεμένων φορέων και των πάσης φύσης ωφελούμενων. Η έμπρακτη βούληση της Διοίκησης του ΕΟΔΥ και των δυο ΔΣ καθώς και η εμπλοκή όλου του ανθρώπινου δυναμικού σε αυτή την προσπάθεια είναι ικανή και αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση όλου αυτού του εγχειρήματος.
Το Σύστημα Διασφάλισης της Ποιότητας του ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει ΣΔΠ σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προτύπου ISO 9001:2015, βασισμένο στην προσέγγιση βάσει διεργασιών, η οποία ενσωματώνει τη μεθοδολογία του κύκλου βελτίωσης, γνωστή ως Plan-Do-Check-Act (σχήμα). Ο κύκλος βελτίωσης της ποιότητας δίνει τη δυνατότητα στον Οργανισμό να διασφαλίζει ότι οι διεργασίες του διαθέτουν επαρκείς πόρους, υπόκεινται σε κατάλληλη διαχείριση, ενώ οι ευκαιρίες για βελτίωση εντοπίζονται και αξιοποιούνται.
Ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει διεργασίες του ομαδοποιούνται στις ακόλουθες τέσσερις (4) βασικές κατηγορίες:
- Διεργασίες Διοίκησης και Διακυβέρνησης: αφορούν στον στρατηγικό σχεδιασμό, τη διαμόρφωση πολιτικών, τη λήψη αποφάσεων, την εποπτεία, τη συμμόρφωση με το κανονιστικό και νομοθετικό πλαίσιο και την εποπτεία της επίτευξης των στόχων του Οργανισμού.
- Υποστηρικτικές Διεργασίες: περιλαμβάνουν τις διεργασίες που υποστηρίζουν τη λειτουργία του Οργανισμού και διασφαλίζουν την επάρκεια των πόρων, όπως είναι η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, η εκπαίδευση με σκοπό την ανάπτυξη ικανοτήτων, η διαχείριση των οικονομικών και υλικών πόρων, η διαχείριση της τεκμηριωμένης πληροφορίας και η εναρμόνιση με τη νομοθεσία.
- Βασικές Λειτουργικές Διεργασίες: αφορούν τις κύριες επιχειρησιακές δραστηριότητες του ΕΟΔΥ που συνδέονται άμεσα με τον σκοπό και τους στόχους του, όπως είναι η επιδημιολογική επιτήρηση, η εκτίμηση κινδύνου, η ετοιμότητα και απόκριση σε υγειονομικές απειλές και η υλοποίηση δράσεων Δημόσιας Υγείας.
- Διεργασίες Διασφάλισης της Ποιότητας – Ανάλυση Συστήματος και Συνεχιζόμενη Βελτίωση: περιλαμβάνουν τις διεργασίες που διασφαλίζουν την παρακολούθηση, μέτρηση, αξιολόγηση και συνεχή βελτίωση του ΣΔΠ, όπως είναι ο καθορισμός στόχων ποιότητας, η αξιολόγηση και αξιοποίηση των δεικτών ποιότητας (σε επίπεδο δομής διαδικασιών και έκβασης), οι εσωτερικοί έλεγχοι, η ανασκόπηση από τη Διοίκηση, η διαχείριση των μη συμμορφώσεων και οι διορθωτικές ενέργειες.
Η αναλυτική απεικόνιση των διεργασιών, καθώς και η σειρά και η αλληλεπίδρασή τους, παρουσιάζονται στο Διάγραμμα Αλληλεπίδρασης Διεργασιών (σχήμα 2), το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ΣΔΠ του ΕΟΔΥ.
Το ΣΔΠ του ΕΟΔΥ αφορά στο σύνολο των δραστηριοτήτων, λειτουργιών και διεργασιών του Οργανισμού, στοχεύει στη διασφάλιση της Ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της συνεχούς βελτίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον πληθυσμό και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Ενδεικτικά τα ενδιαφερόμενα μέρη του ΕΟΔΥ είναι οι ακόλουθες οντότητες:
- Υπουργείο Υγείας
- Αρμόδιες αρχές και εποπτικοί φορείς
- Ελεγκτικοί Φορείς
- Δικαστικές Αρχές,
- Άλλες Δημόσιες Αρχές
- Ευρωπαϊκοί & Διεθνείς Οργανισμοί
- Συνεργαζόμενοι φορείς (εθνικοί/ευρωπαϊκοί/διεθνείς)
- Υγειονομικές Περιφέρειες
- Νοσοκομεία & Υγειονομικές Μονάδες
- Εργαστήρια (δημόσια, ιδιωτικά, πανεπιστημιακά, στρατιωτικά)
- Υπουργεία (Υγείας, Μεταναστευτικής Πολιτικής, Αμύνης, Εκπαίδευσης κοκ)
- Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις
- Ακαδημαϊκά Ιδρύματα/Επιστημονική Κοινότητα
- Τοπική Αυτοδιοίκηση
- Επαγγελματίες υγείας
- Τοπική Κοινωνία
- Ευρύ κοινό/Ωφελούμενοι/Πολίτες
- ΜΜΕ
- Διοικητικό Συμβούλιο, Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος
- Συμβούλιο Ποιότητας και Συντονιστής Ποιότητας
- Προϊστάμενοι Μονάδων
- Προσωπικό του ΕΟΔΥ
- Συνδικαλιστικοί Φορείς
- Εξωτερικοί συνεργάτες/Προμηθευτές/ Υπεργολάβοι.
Το ΣΔΠ εφαρμόζεται σε όλα τα οργανωτικά επίπεδα του Οργανισμού, δεσμεύει τη Διοίκηση, το σύνολο του προσωπικού και, κατά περίπτωση, τους εξωτερικούς συνεργάτες, στο μέτρο που οι δραστηριότητές τους επηρεάζουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών του Οργανισμού.
Το ΣΔΠ διασφαλίζει τη συμμόρφωση με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, την αξιοπιστία των παρεχόμενων δεδομένων και υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας, καθώς και την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών.
Το Πεδίο Εφαρμογής του Συστήματος Διασφάλισης της Ποιότητας του ΕΟΔΥ
Το ΣΔΠ του ΕΟΔΥ αφορά στο σύνολο των δραστηριοτήτων, λειτουργιών και διεργασιών του Οργανισμού, στοχεύει δε στη διασφάλιση της Ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της συνεχούς βελτίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον πληθυσμό και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Εφαρμόζεται σε όλα τα οργανωτικά επίπεδα του Οργανισμού, δεσμεύει τη Διοίκηση, το σύνολο του Προσωπικού και, κατά περίπτωση, τους εξωτερικούς συνεργάτες, στο μέτρο που οι δραστηριότητές τους επηρεάζουν την Ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Η λειτουργία του διασφαλίζει τη συμμόρφωση με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, την αξιοπιστία των παρεχόμενων δεδομένων και υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας, καθώς και την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών.
Το Πεδίο Εφαρμογής με τη σειρά του, καθορίζει τα οργανωτικά όρια και τις δραστηριότητες που καλύπτονται από το ΣΔΠ του ΕΟΔΥ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ISO 9001:2015 και ορίζεται ως η «Παροχή υπηρεσιών προστασίας και προαγωγής της Δημόσιας υγείας με δράσεις που αφορούν στη(ν):
- πρόληψη νοσημάτων
- επιδημιολογική επιτήρηση των μεταδοτικών και μη μεταδοτικών νοσημάτων
- ετοιμότητα απόκρισης σε έκτακτους κινδύνους Δημόσιας Υγείας.
Αναλυτικότερα:
Πρόληψη Νοσημάτων
Η πρόληψη νοσημάτων συνιστά κεντρική λειτουργία του ΕΟΔΥ. Αφορά στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την αξιολόγηση δράσεων Δημόσιας Υγείας οι οποίες στοχεύουν στην προστασία του πληθυσμού από υγειονομικές απειλές και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της αειφορίας του συστήματος Δημόσιας Υγείας. Η εγγραμματοσύνη σε θέματα υγείας για το κοινό και για τους επαγγελματίες υγείας αποτελεί δραστηριότητα κορμού του ΕΟΔΥ για την πρόληψη των νοσημάτων.
Επιδημιολογική Επιτήρηση Μεταδοτικών και Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων
Η επιδημιολογική επιτήρηση αφορά τη συστηματική, συνεχή και οργανωμένη συλλογή, επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων υγείας, με σκοπό την έγκαιρη ανίχνευση απειλών, την παρακολούθηση τάσεων και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων αναφορικά με τη Δημόσια Υγεία. Αποτελεί βασικό μηχανισμό πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης και στρατηγικού σχεδιασμού.
Ετοιμότητα Απόκρισης σε έκτακτες καταστάσεις που αφορούν στη Δημόσια Υγεία
Η ετοιμότητα απόκρισης αφορά τη συστηματική οργάνωση, τον σχεδιασμό και την επιχειρησιακή ικανότητα του ΕΟΔΥ να εντοπίζει, να αξιολογεί και να διαχειρίζεται άμεσα απειλές που δύνανται να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία του πληθυσμού.
Η ετοιμότητα απόκρισης αφορά τη συστηματική οργάνωση, τον σχεδιασμό και την επιχειρησιακή ικανότητα του Ε.Ο.Δ.Υ. να εντοπίζει, να αξιολογεί και να διαχειρίζεται άμεσα απειλές που δύνανται να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία του πληθυσμού.
Το Πεδίο Εφαρμογής του Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας τηρείται ως τεκμηριωμένη πληροφορία και είναι διαθέσιμο στα ενδιαφερόμενα μέρη. Στο πλαίσιο της διαφάνειας και της δημόσιας λογοδοσίας, το Πεδίο Εφαρμογής και η Πολιτική Ποιότητας αναρτώνται στην επίσημη ιστοσελίδα του Οργανισμού.
Σχεδιασμός του Συστήματος Διασφάλισης της Ποιότητας του ΕΟΔΥ
Ο Οργανισμός εφαρμόζει συστηματική προσέγγιση διαχείρισης των κινδύνων και των ευκαιριών, που δύναται να επηρεάσουν:
- την ποιότητα υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας,
- την αξιοπιστία ή την εγκυρότητα δεδομένων,
- την ετοιμότητα ή απόκριση,
- τη συμμόρφωση και τη διαφάνεια,
- την επάρκεια πόρων και την επιχειρησιακή συνέχεια,
ενσωματώνοντάς την στις βασικές του λειτουργίες, ήτοι:
- πρόληψη νοσημάτων,
- επιδημιολογική επιτήρηση μεταδοτικών και μη μεταδοτικών νοσημάτων,
- ετοιμότητα απόκρισης σε έκτακτους κινδύνους Δημόσιας Υγείας.
Διαχείριση Κινδύνων
Η διαχείριση κινδύνων, ενσωματώνεται στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση όλων των βασικών λειτουργιών του Οργανισμού. Οι κίνδυνοι αναγνωρίζονται και περιλαμβάνουν ενδεικτικά:
- ανεπαρκή ή καθυστερημένο σχεδιασμό δράσεων,
- ελλιπή, ανακριβή ή καθυστερημένα επιδημιολογικά δεδομένα,
- ανεπαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα,
- τεχνικές αστοχίες κρίσιμων πληροφοριακών συστημάτων,
- καθυστέρηση ανίχνευσης υγειονομικών απειλών,
- επιχειρησιακές αδυναμίες σε περιπτώσεις κρίσεων,
- μη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο Δημόσιας Υγείας,
- κινδύνους που σχετίζονται με την προστασία δεδομένων υγείας.
Για κάθε προσδιορισμένο κίνδυνο:
- αξιολογείται η πιθανότητα και η σοβαρότητα επίπτωσης,
- καθορίζονται μέτρα πρόληψης ή μετριασμού,
- ορίζεται υπεύθυνος παρακολούθησης.
Ευκαιρίες
Ο Οργανισμός εντοπίζει ευκαιρίες που συμβάλλουν:
- στη βελτίωση της ποιότητας και αξιοπιστίας των δεδομένων,
- στην αναβάθμιση ψηφιακών συστημάτων,
- στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας,
- στην ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης και εκπαίδευσης προσωπικού,
- στη βελτίωση συνεργασιών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι ευκαιρίες ενσωματώνονται στον ετήσιο σχεδιασμό στόχων ποιότητας.
Παρακολούθηση και Ανασκόπηση
Η διαχείριση κινδύνων και ευκαιριών:
- ανασκοπείται περιοδικά κατά την Ανασκόπηση από τη Διοίκηση,
- παρακολουθείται μέσω δεικτών απόδοσης,
- επικαιροποιείται σε περίπτωση μεταβολής του επιδημιολογικού ή κανονιστικού περιβάλλοντος.