Η 24η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης (World Tuberculosis Day), με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις καταστροφικές επιπτώσεις της νόσου στην υγεία, την κοινωνία και την οικονομία, καθώς και την εντατικοποίηση των προσπαθειών για τον τερματισμό της παγκόσμιας επιδημίας.

Γιατί 24 Μαρτίου;

Η ημερομηνία αυτή επιλέχθηκε για να τιμήσει την 24η Μαρτίου 1882, όταν ο Γερμανός ιατρός Ρόμπερτ Κοχ (Robert Koch) ανακοίνωσε την ανακάλυψη του Mycobacterium tuberculosis, του βακτηρίου που προκαλεί τη φυματίωση. Η ανακάλυψη αυτή άνοιξε το δρόμο για τη διάγνωση και τη θεραπεία της νόσου. 

Η Σημερινή Πραγματικότητα (Στατιστικά)

Παρά το γεγονός ότι η φυματίωση είναι ιάσιμη, παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες λοιμώξεις παγκοσμίως:

  • Υψηλή θνησιμότητα: Το 2023, περίπου 1,25 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από φυματίωση.
  • Νέα κρούσματα: Εκτιμάται ότι 10,8 εκατομμύρια άνθρωποι νόσησαν από φυματίωση το 2023.
  • Πρόοδος: Από το 2000, οι παγκόσμιες προσπάθειες έχουν σώσει περίπου 79 εκατομμύρια ζωές.

Τι είναι η Φυματίωση;

  • Μετάδοση: Είναι μια μεταδοτική νόσος που προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες (πνευμονική φυματίωση), αλλά μπορεί να προσβάλει και άλλα όργανα. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του αέρα (βήχας, φτέρνισμα, ομιλία).

 Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναγνωρίζει τους φυλακισμένους και τους μετανάστες ως πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου ("δεξαμενές") για τη φυματίωση, λόγω των συνθηκών διαβίωσης, του συνωστισμού και των περιορισμένων υγειονομικών υπηρεσιών.

  • Φυλακισμένοι: Οι φυλακές αποτελούν εστίες υπερμετάδοσης της φυματίωσης. Ο κίνδυνος μόλυνσης είναι σημαντικά υψηλότερος σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, λόγω του συνωστισμού, του ανεπαρκούς εξαερισμού και των καθυστερήσεων στη διάγνωση.
  • Μετανάστες: Πρόσφατοι μετανάστες (<5 έτη) από χώρες με υψηλή ενδημικότητα φυματίωσης αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο, συχνά σχετιζόμενο με τις κακές συνθήκες διαβίωσης κατά τη διάρκεια της μετακίνησης ή κατά την άφιξη. Επίσης υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μεταφοράς ανθεκτικών στελεχών από χώρες υψηλής επίπτωσης, γεγονός που καθιστά την θεραπεία δύσκολη.
  • Στρατηγική ΠΟΥ: Ο ΠΟΥ τονίζει την ανάγκη για προληπτικό έλεγχο (screening) κατά την είσοδο στις φυλακές και στα κέντρα υποδοχής μεταναστών, καθώς και την εξασφάλιση πρόσβασης στη θεραπεία, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς.
  • Συμπτώματα: Εμμένων βήχας, πόνος στο στήθος, αιμόπτυση, αδυναμία/κόπωση, απώλεια βάρους, πυρετός και νυχτερινές εφιδρώσεις.
  • Θεραπεία: Αντιμετωπίζεται με συνδυασμό αντιβιοτικών για αρκετούς μήνες. Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την αποφυγή επιπλοκών και τη διακοπή της μετάδοσης.
  • Παρά το γεγονός ότι η συχνότητα εμφάνισης της φυματίωσης έχει μειωθεί κατά 39% και οι θάνατοι κατά 49%, απέχουμε από το στόχο για το 2030 . Αυτό οφείλεται στην υποδήλωση του νοσήματος (1 στα 5 κρούσματα δεν διαγιγνώσκεται ή δεν δηλώνεται),στην  διακοπή της θεραπείας (1 στα 5 κρούσματα που ξεκινούν θεραπεία δεν προσέρχονται για επαναξιολόγηση), αλλά κυρίως στην ανθεκτική μορφή της φυματίωσης που παραμένει μια από τις σημαντικότερες απειλές που αντιμετωπίζουμε.

 

Το Μήνυμα της Ημέρας

Το κεντρικό μήνυμα εστιάζει στο ότι, παρά τις προκλήσεις, «Μπορούμε να τερματίσουμε τη φυματίωση» (Yes! We can end TB!), ενισχύοντας την πρόσβαση σε διαγνωστικά τεστ, σύγχρονες θεραπείες και την εμβολιαστική κάλυψη.